De naam van de stad Peer werd voor het eerst vermeld in een document uit 725. Volgens de ene bron is de naam afkomstig van het woord pirgus dat ‘verharde weg’ betekent, volgens een andere zou de naam afkomstig kunnen zijn van perre of parre, wat ‘omheinde plaats’ betekent. Later werd Peer deel van het prinsbisdom Luik en op 9 februari 1367 ontving het de titel van ‘stad’.

De fusiegemeente telt naast de stad Peer zelf nog vier deelgemeenten en zes kerkdorpen. De deelgemeenten en kerkdorpen zijn Linde, Wauberg, Erpekom, Kleine-Brogel, Grote-Brogel en Wijchmaal. In totaal telt Stad Peer met alle deelgemeenten en kerkdorpen samen circa 16.650 inwoners. Met 87 vierkante kilometer omtrek is het een vrij grote stad qua grondoppervlakte. Een van de beroemdste Perenaren, al is het niet helemaal zeker dat hij er geboren is, is de schilder Pieter Brueghel de Oude. Zijn naam heeft hij sowieso gegeven aan de kerkdorpen Kleine-Brogel en Grote-Brogel.

Kenmerkend oud stadhuis

De markt bestaat uit een driehoekig plein met daarop de stadspomp en de kiosk. Tot 1767 was hier een poel die als wasplaats en drenkplaats voor het vee diende. In 1995 werden hier fonteinen gezet. Rond de markt waren ook diverse stadsboerderijen gegroepeerd, waarvan de ingangspoorten nog zichtbaar zijn. Later werd de bebouwing meer aaneengesloten en ontstond een reeks statige huizen uit de negentiende en begin twintigste eeuw, waarvan een aantal een oudere kern heeft. De markt wordt gedomineerd door het voormalige oude stadhuis, met de kenmerkende roodgele kleuren.

In de negentiende eeuw had Peer meerdere weverijen en spinnerijen. Daar omheen was het buitengebied met honderden boerenbedrijven. Omdat het om arme zandgronden ging, waren het vooral arme boeren die het hoofd net boven water konden houden. Vandaar ook dat vanaf begin negentiende eeuw veel Perenaren in de nabijgelegen Limburgse mijnen gingen werken.

In centrum duizend vierkante meter groen erbij

Hoewel Peer tot aan de Tweede Wereldoorlog veel industrie had, zijn momenteel het toerisme, de militaire vliegbasis Kleine-Brogel en de agrarische sector de grootste economische pijlers van de stad. De eerste grote impuls voor het toerisme was de komst van vakantieparkketen Center Parcs in de jaren tachtig. Nog steeds trekt dit vakantiepark jaarlijks tienduizenden toeristen naar deze stad, en het is de op één na grootste werkgever. Sinds 1997 is daar nog een grote attractie bijgekomen in de vorm van Snow Valley Peer, een van de grootste indoor skibanen van Europa. Als we door het platteland rijden, zien we deze indoor skibaan al op grote afstand liggen. De grootste werkgever van de stad Peer blijft echter nog steeds de militaire vliegbasis Kleine-Brogel. In totaal bezoeken jaarlijks tussen de 160.000 en 180.000 toeristen de stad.

Als wij tijdens onze rondgang door de stad naar het centrum rijden, vertelt Jannes Gerits, Deskundige Groen van Peer, dat het marktplein van de stad volledig vernieuwd wordt. Gerits: ‘Het marktplein had niet al te veel groen en veel kasseien, maar wij gaan flink vergroenen. Er gaat in totaal duizend vierkante meter aan verharding uit en daarvoor komen bomen en sierheesters in de plaats.’ Bij dit groen wordt volgens Gerits zo veel mogelijk gekozen voor inheemse soorten en soorten die droogte- en zouttolerant zijn.

De stad heeft geen grootse uitbreidingsplannen en heeft de afgelopen jaren geen nieuwe wijken bijgebouwd, hooguit wat nieuwe huizen ter opvulling van lege plaatsen. Gerits: ‘Er is simpelweg geen vraag om te groeien als stad. Jongeren kopen hier vaak een ouder huis en knappen dat op.’ Het stadsbestuur zet volgens hem wel in op jonge gezinnen en probeert deze doelgroep ook van buitenaf naar de stad te halen.

Buitengebied projectmatig vergroenen

Na de stad te hebben bekeken, gaan wij het buitengebied in. Als we in het kerkdorp Erpekom komen, zien wij dat een grote, brede straat opnieuw aangelegd wordt. Gerits vertelt dat de weg wordt vernieuwd en er een vrijliggend fietspad langs de weg komt. Tussen het fietspad en de weg komt een laan met bomen. Het fietspad zal het centrum van de stad Peer verbinden met de buurgemeente Meeuwen. Wat ons nog opvalt als wij door

het buitengebied rijden, is dat de stad enorm veel grindwegen heeft. Het blijkt om maar liefst vijftig kilometer te gaan. Maar volgens Gerits zal ook het buitengebied de komende jaren nog groener worden. ‘Wij gaan het buitengebied vergroenen, maar dan projectmatig. Daarbij wordt gelijktijdig de mobiliteit voor fietsers en voetgangers verbeterd, omdat wij naast elke verbindingsas of -weg een vrijliggend fietspad gaan aanleggen met daarlangs bloeiende bomen en struiken. Zodoende kunnen fietsers (en voetgangers) zich veilig naar en door het buitengebied bewegen en komt er gelijk ook veel natuur bij.’ Waar mogelijk wil de stad daarbij ook, net als nu al bij Het Dommelhuis met bloembollenstroken gerealiseerd is, ook overal weides met bloembollen aanleggen en ecologische bloemenweides. Het Dommelhuis is een expositieruimte met interactieve tafels met thema’s, zoals over de geschiedenis van de Dommelvallei en het belang van water. In het kader van een betere waterhuishouding in en rondom de stad zijn onlangs in de Kleinbeek, aan de bovenloop van de Dommel, zes stuwen geplaatst. Daardoor dringt het water beter de bodem in en stroomt het niet meer te snel weg.

Verder wil de vooruitstrevende stad op termijn wadi’s en andere wateropvangmogelijkheden aanleggen, zoals parkings met een waterdoorlatende bodem. Deze nieuwe ontwikkelingen vallen onder het project Planeet Peer (zie ook https://planeetpeer.be). Een onderdeel van dit project dat momenteel loopt, is dat elke inwoner van Stad Peer een gratis boom en vier struiken kan krijgen. De vijfjarige boom betreft een voedselbosboom, dus een die eetbare vruchten oplevert. De afgelopen drie jaar zijn er aldus zowat vijfduizend bomen en struiken geplant. De stad is ook een bijen- en vlindervriendelijke plaats en heeft in 2024 het

label ‘Bijenvriendelijke gemeente’ ontvangen. Daarnaast hebben enkele projecten van de stad een prijs gewonnen tijdens de Openbaargroen-awards. Tevens is de stad bezig met de aanbesteding van zonnepanelen die op de daken van de stedelijke gebouwen moeten komen.

Negentig procent is uitbesteed

Omdat het buitengebied nog enorm rijk is aan agrarische bedrijven heeft Stad Peer ook daar een project voor lopen, ‘Boeren en natuur’ genaamd. Boeren worden daarbij gestimuleerd om houtwallen te planten en bloemenranden in te zaaien. Bloemenzaad is daarbij makkelijk en goedkoop te verkrijgen via het Regionaal Landschap Lage Kempen. Zoals gezegd besteedt de stad maar liefst negentig procent van al haar werkzaamheden uit aan aannemers. Tien procent wordt in eigen beheer gedaan. Volgens Gerits is in al die jaren gebleken dat veel uitbesteden onder aan de streep voordeliger is. ‘Wat ook handig is, is dat aannemers nu in de piekperiodes de extra werkzaamheden opvangen en dus zelf voor voldoende personeel moeten zorgen. Dat geeft bij ons minder werkdruk.’ De Groendienst van Stad Peer kan alle overige werkzaamheden dan ook met slechts twaalf medewerkers uitvoeren. Het eigen personeel houdt zich bijvoorbeeld bezig met het legen van de vuilbakken in het centrum, onderhoud en controle van de speelpleinen, onderhoud aan speeltoestellen en het proper houden en maaien van de begraafplaatsen. Ook de voetbalpleinen en sportvelden worden door het eigen personeel bijgehouden. De vuilbakken in het buitengebied worden echter weer door een aannemer geleegd. Aannemers maaien ook alle bermen en kuisen de grachten. Voor het ophalen van huisvuil is er de intercommunale.

Speciale nivelleermachine

De stad heeft twee graafmachines: een Yanmar B95W van 9,5 ton op banden en een Liebherr A314 van 16 ton die ook op banden rijdt. Bij ons bezoek aan het buitengebied is personeel van de Groendienst bezig met het uitgraven van een gracht met de Liebherr A314, zodat de afwatering van het gebied beter wordt. Beide bandenkranen worden verder allround ingezet voor werkzaamheden als bomen vellen, struiken rooien enzovoort. Tijdens onze rondgang zien wij ook de vele grindwegen die in het buitengebied liggen. Voor het onderhoud van de vijftig kilometer aan grindwegen heeft de stad een nivelleermachine die geheel op maat gemaakt is. Deze Dranicon-nivelleermachine hangt of achter een Case IH Puma 150, of de John Deere 6620-tractor. De Dranicon is wat betreft de positie van het bord, het gewicht en het type wielen speciaal aangepast voor het makkelijk kunnen lostrekken van de grindwegen. Dat hij lichter gemaakt is, is vooral om verdichting te voorkomen. Daardoor kan het water, ook na nivelleren, nog makkelijk door het grind in de bodem wegzakken. Verder heeft de Groendienst een Engelse Major SW400W-maaier met drie maaibakken. Deze hangt achter een Fendt 209 F Vario. Met deze combinatie worden alle voetbalpleinen en sportvelden gemaaid. De nieuwe Case IH CX 150-tractor gaat ingezet worden voor containervervoer, nivelleren van grindwegen en allerhande andere taken.

Zuinige stad

Stad Peer is zeker ook een zuinige stad. De gemeentewerf is jaren geleden gerenoveerd en voorlopig is er nog geen nieuwbouw in het vooruitzicht. Volgens Gerits volstaat het pand nog prima. Davy Kelchtermans, ploegbaas van de Groendienst van Stad Peer, wijst ons tijdens de rondgang over de gemeentewerf ook nog op de Kärcher MC250-veegmachine. Met deze veegmachine worden vooral de fietspaden en het stadscentrum geveegd. Onkruidbestrijding in het centrum wordt dan weer uitbesteed. Dit wordt, afhankelijk van de aanbesteding, nu gedaan door Krinkels en Groenbeheer Baart. Ook wordt werk uit handen gegeven aan sociale tewerkstellingsorganisaties, zoals momenteel aan vzw de Biehal.

Op de werf staat ook een houtversnipperaar van Vandaele, de TV 20-26. Die wordt vooral in de herfst- en winterperiode ingezet om takken te versnipperen. Met de HD10-wals van Hamm worden de grindwegen en wegbermen verdicht als dat nodig is. Een van de verreikers van de stad is van Weidemann, een T4512-model. Deze wordt vooral ingezet voor het laden en lossen op het eigen terrein. Ook heeft de werf sinds 2006 een John Deere 6620 met Beco-containerhaaksysteem. Omdat het containerhaaksysteem goed bevalt, is er inmiddels een tweede gekocht.

Veel Grillo-machines

Peer heeft ook een aantal Grillo-machines, zoals een FD500 voor de begraafplaatsen en een Climber 62M-ruwterreinmaaier. Hiermee worden de trage wegen en diverse andere maaiwerken aangepakt. Op de GH9-werktuigdrager kunnen een keerborstel, een onkruidborstel en een klepelmaaier worden aangekoppeld. De werkbreedte is tachtig centimeter en je kunt achter deze machine lopen. Wat elektrische auto’s betreft, heeft de stad momenteel drie elektrische Peugeot Partners.

Volgens Kelchtermans wordt bij de vernieuwing van de machines gekozen voor accumodellen. Zo zijn ook de kettingzagen steeds meer op accu, zoals de twee Stihl MSA 190 T-kettingzagen waar de Groendienst over beschikt. Andere accutoestellen zijn de Stihl KMA 200 R-accucombimotor en de Stihl BGA 30-accublaasmachine. Reden om vooral voor Stihl te gaan, is dat de meeste aanbouwdelen al van Stihl zijn. Kelchtermans: ‘Alleen de grote bladblazers, handmaaiers en zitmaaiers zijn nog in benzine- of dieselversie.’ ■

Het bericht “‘Negentig procent besteden wij uit’” verscheen eerst op GreenTechPower.

Na Tongeren wordt Doornik beschouwd als de oudste stad van België. Doornik bestond al in de Romeinse tijd onder de naam Turnacum en was een belangrijke nederzetting tijdens de eerste en tweede eeuw na Christus. De stad werd gesticht aan de Schelde op een kruising van heirbanen. Later was de nederzetting de hoofdstad van het Frankische rijk, en ook daarna heeft ze een belangrijke cultuurhistorische rol gespeeld. Rond 432 na Christus kwam de stad in Frankische handen. Onder de Salische Franken Childerik en Clovis was Doornik tot 486 de hoofdstad van het Frankische rijk. Clovis verplaatste in 486 het Frankische machtscentrum naar Parijs.

In de vijftiende eeuw kende de stad een bloeiende lakenhandel en werd ze een voorname leverancier van wandtapijten.

Onder de Franse koning Lodewijk XIV kwam de stad weer in Frans bezit volgens het Verdrag van Aken uit 1668. In 1815, na de Slag bij Waterloo, ging ‘Tournai’ deel uitmaken van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en in 1830 werd de stad onderdeel van België. Sinds 2008 maakt Doornik deel uit van de Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik.

Om het toestellenpark te verduurzamen draait de groendienst van Doornik momenteel proef met accutoestellen.

Oppervlakte van tweehonderd vierkante kilometer

Wij zijn uitgenodigd door Alexandre Carlier die verantwoordelijk is voor alle onderhoudsteams van de stad, onder meer voor gebouwen, wegen en groenvoorziening. Het managementteam van de afdeling Groenvoorzieningen van de stad bestaat uit Gauthier Fontaine, Gregory Raes en Johan Dumortier. Carlier ontvangt ons op de nieuwe groendienstlocatie die in maart 2023 in gebruik werd genomen. Hij vertelt dat het nodig was om de groendienst te vestigen in Rumillies, een van de deelgemeentes, omdat het op de oude locatie in het centrum zelf te klein werd. Naast de nieuwe loods zitten in een gerenoveerd ouder gebouw alle bijbehorende kantoorruimtes.

Doornik beslaat een oppervlakte van maar liefst tweehonderd vierkante kilometer. De stad bestaat uit dertig voormalige gemeentes die in 1976 werden samengevoegd. De groendienstafdeling bestaat uit vijftig personeelsleden, van wie tien zich vooral richten op het onderhoud van de 33 begraafplaatsen.

Een economische activiteit die duidelijk een stempel drukt op het buitengebied van Doornik zijn de vele steengroeves. Doornik heeft er een aantal, maar de belangrijkste zijn de groeves bij Vaulx en Gaurain- Ramecroix (groeve La Roquette). Circa vijf procent van de tweehonderd vierkante kilometer oppervlakte van de stad bestaat uit steengroeves. Hier wordt de blauwe steen gewonnen, ook wel ‘petit granit’ of Doornikse steen genoemd. Deze steensoort, een zwartblauw gelaagde kalksteensoort, is door de eeuwen heen gebruikt in talloze architecturale bouwwerken en kunstwerken, zoals bijvoorbeeld bij de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Doornik. Door verwering wordt de steen zilvergrijs. Ook de lakenhallen van Ieper en het Gravensteen van Gent zijn met dit type steensoort gebouwd. Naast steengroeves heeft de stad ook industrieterreinen, die gezamenlijk circa vijf vierkante kilometer beslaan.

De groendienstlocatie van de stad werd pas in maart 2023 in gebruik werd genomen.

Vernieuwing centrum

In totaal heeft Doornik (met de 29 deelgemeentes/dorpen) ongeveer zeventigduizend inwoners. Dit betekent circa 320 inwoners per vierkante kilometer. Het hoogste punt van de stad ligt op 149 meter boven zeeniveau. Deze heuvel heet Mont-Saint-Aubert. Jaarlijks ontvangt de Waalse stad ongeveer honderdduizend toeristen, en de stad zou graag nog meer toeristen verwelkomen. De meeste komen momenteel uit ons eigen land, de Franse toeristen staan op nummer twee.

Doornik heeft veel evenementen zoals carnaval, de Grote Processie van Doornik en Les 4 Cortèges, waarbij gedurende meerdere dagen met praalwagens met reuzen en de Ridders van de Toren door de stad geparadeerd wordt. Door de stad loopt ook een beroemd wandelpad, een van de routes naar Santiago de Compostela. Verder heeft de stad een Ravel-fietsroutenetwerk met een lengte van meer dan tien kilometer, en ze gaat ervan uit dat er de komende jaren nog veel fietspaden bijkomen. In ieder geval stimuleert de stad haar eigen personeel om te gaan fietsen.

Op het moment van ons bezoek wordt in het centrum in de omgeving van het Belfort hard gewerkt. Zo wordt de Rue Saint-Martin, de ingang van de stad en een belangrijke verkeersader, sinds het voorjaar van 2025 gerenoveerd en verbeterd. Alle wegen en tunnels op deze belangrijke weg richting het centrum vanaf het kruispunt Saint-Martin worden vernieuwd. Ook het rioolnetwerk wordt hierbij volledig aangepakt.

Naast de splinternieuwe plantenserre ligt een waterbassin met 200.000 liter water, afkomstig van de daken van de groendienstgebouwen.

95 procent in eigen beheer

Bij het onderhoud van de voetbal- en atletiekvelden neemt de groendienst van de stad de atletiekvelden voor zijn rekening, terwijl de voetbalclubs zelf het onderhoud van hun voetbalvelden regelen. Dat de groendienst zuinig aan moet doen, blijkt wel uit het budget dat jaarlijks beschikbaar is. Dat bedraagt ongeveer 400.000 euro. Daarbij moet je bedenken dat de groendienst ook nog eens circa 95 procent van alle werkzaamheden zelf uitvoert. Slechts rond de vijf procent wordt uitbesteed aan derden. Zo wordt al het groen van de tweehonderd vierkante kilometer dus door de groendienst zelf gesnoeid en gekapt, inclusief noodkap, en ook al het gras wordt zelf gemaaid.

Om dat werk aan te kunnen heeft de stad onder meer drie tractoren met maaiarm: een New Holland T6.155 met 125 pk, een Lamborghini R3 Evo 100 met 100 pk en een Fiat F100 met eveneens 100 pk. De New Holland-tractor wordt ingezet voor maaiwerkzaamheden, sneeuwruimen en bomen snoeien/kappen. Naast de genoemde werktuigen heeft de stad ook een Votex Jumbo Flex-zijklepelmaaier met kantelbaar frame, die daardoor breder inzetbaar is. Door het hoofdframe te kantelen wordt de hoogte van het scharnierpunt van de maaikap aangepast. Hierdoor is het mogelijk om bijvoorbeeld ondiepe sloten en hoger gelegen velden te maaien. Twee hydraulische accumulatoren zorgen voor een soepel werkend hydraulisch systeem. Ook heeft de stad een Vandaele M6 met achtergedragen armmaaier.

Om op de kosten van al het onderhoud aan de tractoren, machines en werktuigen te besparen voeren groendienstmedewerkers veel onderhoud zelf uit. In de nieuwe loods is dan ook een luxe onderhoudswerkplaats.

Medewerkers showen een Kaaz LM5360-handmaaier, een Bugnot-houtversnipperaar en een Kubota Z1-2 zeroturn-zitmaaier. En de meest bijzondere is wellicht de Toro HoverPro 500-zweefmaaier.

Bezoek burgemeester aan plantenserre

Vanwege het feit dat op het budget gelet moet worden, besloot de stad enige tijd geleden om alle planten zelf te gaan kweken. In de nieuwe plantenserre met een oppervlakte van negenhonderd vierkante meter staat het vol met planten die de groendienstmedewerkers kunnen gebruiken. Ook een deel van de vierhonderd hanging baskets met bloemen die jaarlijks opgehangen worden in het zomerseizoen heeft hier zijn winteronderkomen. Toevallig net op het moment van ons bezoek komt burgemeester Marie-Christine Marghem samen met de schepen voor Dorpen, Milieu en Sport van de stad, Emmanuel Vandecaveye, de splinternieuwe serre bewonderen. Na dit bezoek nemen Carlier en wat groendienstmedewerkers ons mee naar het waterbassin naast de plantenkas. Het blijkt een bassin van 200.000 liter te zijn, waarmee zo veel mogelijk groen in de stad van water wordt voorzien. Het water is afkomstig van de daken van de gebouwen van de gemeentewerf en dus duurzaam.

Proefdraaien met Pellenc

Speciaal voor het vegen van de straten en pleinen na evenementen heeft de stad twee veegmachines: een Amazone KMLS 180 en een kleinere Italiaanse Peruzzo 1200. Bij de nieuwe loods laten de groendienstmedewerkers even een greep zien uit het machine- en toestellenbestand. Ze showen een Kaaz LM5360-handmaaier, een kleiner type Franse Bugnot 55 BV.N34-houtversnipperaar, een Toro HoverPro 500-zweefmaaier en een Kubota Z1-2 zeroturn-zitmaaier uit de Ze-serie. De Toro HoverPro 500, die je normaliter op golfbanen tegenkomt, gebruiken de medewerkers om hellingen en steile bermen mee te maaien. Volgens de groendienstmedewerkers worden maaiwerkzaamheden met deze zweefmaaiers kwalitatief beter uitgevoerd en is het ook veiliger voor de medewerkers omdat ze steviger kunnen staan op een helling.

Om het toestellenpark te verduurzamen draait de groendienst van Doornik momenteel proef met accutoestellen. Vandaag werken de medewerkers nog voornamelijk met Stihl-benzinetoestellen. Reden om eventueel over te stappen op accumodellen is de lagere uitstoot en het lagere geluid.

Als wij met Alexandre Carlier door de stad rijden, komen wij groendienstmedewerkers tegen die bomen aan het snoeien zijn vanuit een spinhoogwerker.

Veel Kubota’s

Dat Doornik maar liefst twaalf Japanse Kaaz LM5360-handmaaiers heeft, is volgens de groendienst vooral omdat deze maaiers lichter zijn dan de Honda-handmaaiers. Verder is de kwaliteit volgens de dienst net zo goed en maaien ze ook wat lichter. Naast de reeds genoemde Kubota Z1-2 zitmaaier heeft de groendienst ook nog twee Kubota G21E-zitmaaiers met grasopvang. Die worden gebruikt om het gras te maaien. En achter op het terrein van de groendienst zien wij ook nog twee Kubota-zitmaaiers met cabine en grasopvang. Het gaat om een Kubota F3890 en een Kubota F3680. Deze machines worden dan weer gebruikt voor het maaien van alle bermen en parken, zowel in de stad zelf als in het grote buitengebied. Naast een John Deere en Deutz-Fahr miditractor heeft de groendienst ook twee Kubota-miditractoren, een LX-351 en een STV-36. Carlier: ‘In het hoogseizoen, zoals nu, zijn van onze tractoren er meestal twee dagelijks in de stad bezig en twee in het buitengebied.’

De groendienst heeft ook nog een Husqvarna R 316TX AWD-ruwterreinmaaier met luxe V-twin motor. Volgens de groendienst was de reden om hem aan te kopen vooral de prijs. Met de Husqvarna R 316TX AWD wordt vooral gemaaid rondom kerken en scholen en in kleinere parken. Daarbij pakt de groendienst het slim aan. Eerst wordt door de schoonmaakafdeling van de stad al het vuil weggehaald van de gazons en dan pas wordt er gemaaid. Zodoende zit er nooit vuil in het afgevoerde materiaal. Daarbij is het zo dat de stad wat betreft het grasmaaien alleen bij de eerste maaibeurt in het voorjaar het gras opvangt en afvoert. Niet zozeer om de grasmat te verschralen, maar omdat er anders eenvoudigweg te veel organische massa op de grasmat blijft liggen. Na deze eerste maaibeurt (en de afvoer van het gras ervan) wordt het gras alleen nog maar gemulcht.

Een groendienstmedewerker bezig met kanten maaien met een Stihl-benzinetoestel.

Doornik zelf heeft ongeveer zevenduizend vierkante meter bloemenweides verspreid over de stad liggen. Uiteraard voor meer biodiversiteit en om bloemensoorten, vlinders, bijen en andere insecten een kans te geven. De stad zou best meer bloemenweides willen, maar gezien haar budget en het feit dat ze nu al moeite heeft om met haar medewerkers het onderhoud van het bijna tweehonderd vierkante kilometer grote grondgebied bij te houden, zouden meer bloemenweides wel een uitdaging worden. Wat de 33 begraafplaatsen betreft, gaat de stad op termijn wel het roer omgooien. In plaats van bijvoorbeeld de huidige gravelpaden gaat alles op termijn naar graspaden en bloemenweides.

Voor het stadhuis gaan medewerkers van de groendienst het gras maaien met de Kaaz-handmaaiers.

Drie nieuwe Citroëns

Als wij met Carlier door de stad rijden, komen wij groendienstmedewerkers tegen die bomen aan het snoeien zijn vanuit een spinhoogwerker. De takken worden in een Bugnot-houtversnipperaar gegooid. Bij de automerken kiest Doornik voor onder meer Renault Masters, Citroën Jumpers, Peugeot Boxers en Iveco’s. In januari dit jaar werden drie nieuwe Citroën Jumpers gekocht van het budget van vorig jaar. De groendienst heeft ook al een aantal elektrische auto’s, zoals twee elektrische Renault Kangoo’s en één elektrische Dacia Spring.

Veegwagens en vuilnisophaalwagens en -machines en dergelijke zijn in Doornik niet ondergebracht bij de groendienst. Deze staan allemaal bij een apart onderdeel van de gemeentewerf dat zich bezighoudt met het schoonmaken van de stad.

Het bericht Stad Doornik: ‘95 procent doen wij zelf als groendienst’ verscheen eerst op GreenTechPower.

Na Tongeren wordt Doornik beschouwd als de oudste stad van België. Doornik bestond al in de Romeinse tijd onder de naam Turnacum en was een belangrijke nederzetting tijdens de eerste en tweede eeuw na Christus. De stad werd gesticht aan de Schelde op een kruising van heirbanen. Later was de nederzetting de hoofdstad van het Frankische rijk, en ook daarna heeft ze een belangrijke cultuurhistorische rol gespeeld. Rond 432 na Christus kwam de stad in Frankische handen. Onder de Salische Franken Childerik en Clovis was Doornik tot 486 de hoofdstad van het Frankische rijk. Clovis verplaatste in 486 het Frankische machtscentrum naar Parijs.

In de vijftiende eeuw kende de stad een bloeiende lakenhandel en werd ze een voorname leverancier van wandtapijten.

Onder de Franse koning Lodewijk XIV kwam de stad weer in Frans bezit volgens het Verdrag van Aken uit 1668. In 1815, na de Slag bij Waterloo, ging ‘Tournai’ deel uitmaken van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en in 1830 werd de stad onderdeel van België. Sinds 2008 maakt Doornik deel uit van de Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik.

Oppervlakte van tweehonderd vierkante kilometer

Wij zijn uitgenodigd door Alexandre Carlier die verantwoordelijk is voor alle onderhoudsteams van de stad, onder meer voor gebouwen, wegen en groenvoorziening. Het managementteam van de afdeling Groenvoorzieningen van de stad bestaat uit Gauthier Fontaine, Gregory Raes en Johan Dumortier. Carlier ontvangt ons op de nieuwe groendienstlocatie die in maart 2023 in gebruik werd genomen. Hij vertelt dat het nodig was om de groendienst te vestigen in Rumillies, een van de deelgemeentes, omdat het op de oude locatie in het centrum zelf te klein werd. Naast de nieuwe loods zitten in een gerenoveerd ouder gebouw alle bijbehorende kantoorruimtes.

Doornik beslaat een oppervlakte van maar liefst tweehonderd vierkante kilometer. De stad bestaat uit dertig voormalige gemeentes die in 1976 werden samengevoegd. De groendienstafdeling bestaat uit vijftig personeelsleden, van wie tien zich vooral richten op het onderhoud van de 33 begraafplaatsen.

Een economische activiteit die duidelijk een stempel drukt op het buitengebied van Doornik zijn de vele steengroeves. Doornik heeft er een aantal, maar de belangrijkste zijn de groeves bij Vaulx en Gaurain- Ramecroix (groeve La Roquette). Circa vijf procent van de tweehonderd vierkante kilometer oppervlakte van de stad bestaat uit steengroeves. Hier wordt de blauwe steen gewonnen, ook wel ‘petit granit’ of Doornikse steen genoemd. Deze steensoort, een zwartblauw gelaagde kalksteensoort, is door de eeuwen heen gebruikt in talloze architecturale bouwwerken en kunstwerken, zoals bijvoorbeeld bij de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Doornik. Door verwering wordt de steen zilvergrijs. Ook de lakenhallen van Ieper en het Gravensteen van Gent zijn met dit type steensoort gebouwd. Naast steengroeves heeft de stad ook industrieterreinen, die gezamenlijk circa vijf vierkante kilometer beslaan.

Vernieuwing centrum

In totaal heeft Doornik (met de 29 deelgemeentes/dorpen) ongeveer zeventigduizend inwoners. Dit betekent circa 320 inwoners per vierkante kilometer. Het hoogste punt van de stad ligt op 149 meter boven zeeniveau. Deze heuvel heet Mont-Saint-Aubert. Jaarlijks ontvangt de Waalse stad ongeveer honderdduizend toeristen, en de stad zou graag nog meer toeristen verwelkomen. De meeste komen momenteel uit ons eigen land, de Franse toeristen staan op nummer twee.

Doornik heeft veel evenementen zoals carnaval, de Grote Processie van Doornik en Les 4 Cortèges, waarbij gedurende meerdere dagen met praalwagens met reuzen en de Ridders van de Toren door de stad geparadeerd wordt. Door de stad loopt ook een beroemd wandelpad, een van de routes naar Santiago de Compostela. Verder heeft de stad een Ravel-fietsroutenetwerk met een lengte van meer dan tien kilometer, en ze gaat ervan uit dat er de komende jaren nog veel fietspaden bijkomen. In ieder geval stimuleert de stad haar eigen personeel om te gaan fietsen.

Op het moment van ons bezoek wordt in het centrum in de omgeving van het Belfort hard gewerkt. Zo wordt de Rue Saint-Martin, de ingang van de stad en een belangrijke verkeersader, sinds het voorjaar van 2025 gerenoveerd en verbeterd. Alle wegen en tunnels op deze belangrijke weg richting het centrum vanaf het kruispunt Saint-Martin worden vernieuwd. Ook het rioolnetwerk wordt hierbij volledig aangepakt.

95 procent in eigen beheer

Bij het onderhoud van de voetbal- en atletiekvelden neemt de groendienst van de stad de atletiekvelden voor zijn rekening, terwijl de voetbalclubs zelf het onderhoud van hun voetbalvelden regelen. Dat de groendienst zuinig aan moet doen, blijkt wel uit het budget dat jaarlijks beschikbaar is. Dat bedraagt ongeveer 400.000 euro. Daarbij moet je bedenken dat de groendienst ook nog eens circa 95 procent van alle werkzaamheden zelf uitvoert. Slechts rond de vijf procent wordt uitbesteed aan derden. Zo wordt al het groen van de tweehonderd vierkante kilometer dus door de groendienst zelf gesnoeid en gekapt, inclusief noodkap, en ook al het gras wordt zelf gemaaid

Om dat werk aan te kunnen heeft de stad onder meer drie tractoren met maaiarm: een New Holland T6.155 met 125 pk, een Lamborghini R3 Evo 100 met 100 pk en een Fiat F100 met eveneens 100 pk. De New Holland-tractor wordt ingezet voor maaiwerkzaamheden, sneeuwruimen en bomen snoeien/kappen. Naast de genoemde werktuigen heeft de stad ook een Votex Jumbo Flex-zijklepelmaaier met kantelbaar frame, die daardoor breder inzetbaar is. Door het hoofdframe te kantelen wordt de hoogte van het scharnierpunt van de maaikap aangepast. Hierdoor is het mogelijk om bijvoorbeeld ondiepe sloten en hoger gelegen velden te maaien. Twee hydraulische accumulatoren zorgen voor een soepel werkend hydraulisch systeem. Ook heeft de stad een Vandaele M6 met achtergedragen armmaaier.

Om op de kosten van al het onderhoud aan de tractoren, machines en werktuigen te besparen voeren groendienstmedewerkers veel onderhoud zelf uit. In de nieuwe loods is dan ook een luxe onderhoudswerkplaats.

Bezoek burgemeester aan plantenserre

Vanwege het feit dat op het budget gelet moet worden, besloot de stad enige tijd geleden om alle planten zelf te gaan kweken. In de nieuwe plantenserre met een oppervlakte van negenhonderd vierkante meter staat het vol met planten die de groendienstmedewerkers kunnen gebruiken. Ook een deel van de vierhonderd hanging baskets met bloemen die jaarlijks opgehangen worden in het zomerseizoen heeft hier zijn winteronderkomen. Toevallig net op het moment van ons bezoek komt burgemeester Marie-Christine Marghem samen met de schepen voor Dorpen, Milieu en Sport van de stad, Emmanuel Vandecaveye, de splinternieuwe serre bewonderen. Na dit bezoek nemen Carlier en wat groendienstmedewerkers ons mee naar het waterbassin naast de plantenkas. Het blijkt een bassin van 200.000 liter te zijn, waarmee zo veel mogelijk groen in de stad van water wordt voorzien. Het water is afkomstig van de daken van de gebouwen van de gemeentewerf en dus duurzaam.

Proefdraaien met Pellenc

Speciaal voor het vegen van de straten en pleinen na evenementen heeft de stad twee veegmachines: een Amazone KMLS 180 en een kleinere Italiaanse Peruzzo 1200. Bij de nieuwe loods laten de groendienstmedewerkers even een greep zien uit het machine- en toestellenbestand. Ze showen een Kaaz LM5360-handmaaier, een kleiner type Franse Bugnot 55 BV.N34-houtversnipperaar, een Toro HoverPro 500-zweefmaaier en een Kubota Z1-2 zeroturn-zitmaaier uit de Ze-serie. De Toro HoverPro 500, die je normaliter op golfbanen tegenkomt, gebruiken de medewerkers om hellingen en steile bermen mee te maaien. Volgens de groendienstmedewerkers worden maaiwerkzaamheden met deze zweefmaaiers kwalitatief beter uitgevoerd en is het ook veiliger voor de medewerkers omdat ze steviger kunnen staan op een helling.

Om het toestellenpark te verduurzamen draait de groendienst van Doornik momenteel proef met accutoestellen. Vandaag werken de medewerkers nog voornamelijk met Stihl-benzinetoestellen. Reden om eventueel over te stappen op accumodellen is de lagere uitstoot en het lagere geluid.

Veel Kubota’s

Dat Doornik maar liefst twaalf Japanse Kaaz LM5360-handmaaiers heeft, is volgens de groendienst vooral omdat deze maaiers lichter zijn dan de Honda-handmaaiers. Verder is de kwaliteit volgens de dienst net zo goed en maaien ze ook wat lichter. Naast de reeds genoemde Kubota Z1-2 zitmaaier heeft de groendienst ook nog twee Kubota G21E-zitmaaiers met grasopvang. Die worden gebruikt om het gras te maaien. En achter op het terrein van de groendienst zien wij ook nog twee Kubota-zitmaaiers met cabine en grasopvang. Het gaat om een Kubota F3890 en een Kubota F3680. Deze machines worden dan weer gebruikt voor het maaien van alle bermen en parken, zowel in de stad zelf als in het grote buitengebied. Naast een John Deere en Deutz-Fahr miditractor heeft de groendienst ook twee Kubota-miditractoren, een LX-351 en een STV-36. Carlier: ‘In het hoogseizoen, zoals nu, zijn van onze tractoren er meestal twee dagelijks in de stad bezig en twee in het buitengebied.’

De groendienst heeft ook nog een Husqvarna R 316TX AWD-ruwterreinmaaier met luxe V-twin motor. Volgens de groendienst was de reden om hem aan te kopen vooral de prijs. Met de Husqvarna R 316TX AWD wordt vooral gemaaid rondom kerken en scholen en in kleinere parken. Daarbij pakt de groendienst het slim aan. Eerst wordt door de schoonmaakafdeling van de stad al het vuil weggehaald van de gazons en dan pas wordt er gemaaid. Zodoende zit er nooit vuil in het afgevoerde materiaal. Daarbij is het zo dat de stad wat betreft het grasmaaien alleen bij de eerste maaibeurt in het voorjaar het gras opvangt en afvoert. Niet zozeer om de grasmat te verschralen, maar omdat er anders eenvoudigweg te veel organische massa op de grasmat blijft liggen. Na deze eerste maaibeurt (en de afvoer van het gras ervan) wordt het gras alleen nog maar gemulcht.

Doornik zelf heeft ongeveer zevenduizend vierkante meter bloemenweides verspreid over de stad liggen. Uiteraard voor meer biodiversiteit en om bloemensoorten, vlinders, bijen en andere insecten een kans te geven. De stad zou best meer bloemenweides willen, maar gezien haar budget en het feit dat ze nu al moeite heeft om met haar medewerkers het onderhoud van het bijna tweehonderd vierkante kilometer grote grondgebied bij te houden, zouden meer bloemenweides wel een uitdaging worden. Wat de 33 begraafplaatsen betreft, gaat de stad op termijn wel het roer omgooien. In plaats van bijvoorbeeld de huidige gravelpaden gaat alles op termijn naar graspaden en bloemenweides.

Drie nieuwe Citroëns

Als wij met Carlier door de stad rijden, komen wij groendienstmedewerkers tegen die bomen aan het snoeien zijn vanuit een spinhoogwerker. De takken worden in een Bugnot-houtversnipperaar gegooid. Bij de automerken kiest Doornik voor onder meer Renault Masters, Citroën Jumpers, Peugeot Boxers en Iveco’s. In januari dit jaar werden drie nieuwe Citroën Jumpers gekocht van het budget van vorig jaar. De groendienst heeft ook al een aantal elektrische auto’s, zoals twee elektrische Renault Kangoo’s en één elektrische Dacia Spring.

Veegwagens en vuilnisophaalwagens en -machines en dergelijke zijn in Doornik niet ondergebracht bij de groendienst. Deze staan allemaal bij een apart onderdeel van de gemeentewerf dat zich bezighoudt met het schoonmaken van de stad.

Het bericht “Stad Doornik: ‘95 procent doen wij zelf als groendienst’” verscheen eerst op GreenTechPower.

Oude vermeldingen van de stad Ieper gaan terug tot de elfde eeuw. De naam zou afkomstig zijn van het riviertje de Iepere, later Ieperlee(t) genoemd. Met 35.000 inwoners is het de op vijf na grootste stad van West-Vlaanderen. Zoals veel Vlaamse steden groeide de stad organisch uit tot een georganiseerde gemeenschap die zich in een waterrijk en vlak gebied aan de voet van een versterkte burcht ontwikkeld had. Opeenvolgende rechten en extra charters schonken de gemeenschap beetje bij beetje een stedelijk karakter.

Sinds de middeleeuwen is Ieper een echte lakenstad, en het dankt zijn welvaart dan ook vooral aan de lakennijverheid. Wol werd vanaf de dertiende eeuw vanuit Engeland ingevoerd en opgestapeld in de Lakenhallen tot het verkocht werd aan de ambachtslieden. Aan het einde van de middeleeuwen ging de lakennijverheid alweer ten onder, mede als gevolg van diverse oorlogen. Sommige Vlaamse steden wisten de lakennijverheid vol te houden tot in de zestiende eeuw.

Al vroeg in de negentiende eeuw industrialiseerde Stad Ieper en groeide uit tot de derde stad van het graafschap Vlaanderen. In de Eerste Wereldoorlog lag Ieper op de frontlijn en werd het zo goed als met de grond gelijkgemaakt. Niet enkel bij de toeristen is de stad met haar vele mooie, herbouwde middeleeuwse gebouwen en kerken populair: Stad Ieper is ook economisch aantrekkelijk gemaakt. De stad beschikt over een aantal bedrijventerreinen die gezamenlijk een oppervlakte van maar liefst 350 hectare beslaan. Het grootste bedrijventerrein van de stad is te vinden langs het Ieperleekanaal.

Lakenhallen en Menenpoort

Als belangrijkste gebouwen van de stad Ieper zijn wel de Lakenhallen met het Belfort en de Menenpoort te noemen. De Menenpoort is een stadspoort aan de oostzijde van de oude stad. De poort werd gebouwd als Brits oorlogsmonument, en draagt de namen van 54.896 vermiste soldaten. Elke dag om acht uur ’s avonds wordt de Last Post er gespeeld door de leden van de Last Post Association, als herinnering aan de gesneuvelden in en rondom Ieper.

Op het marktplein van de stad eisen de Lakenhallen en het Belfort alle aandacht op. De bouw begon omstreeks het jaar 1260 en was gereed in 1304. Gedurende de veertiende eeuw was dit het grootste gebouw in de westerse wereld. Achter de Lakenhallen ligt de Sint-Maartenskathedraal. Deze was voorheen de kathedraal van het voormalige bisdom Ieper.

De stad heeft deels ook nog de oorspronkelijke vestingwerken uit het jaar 1678. Momenteel is het vestingengebied met de bijbehorende grachten een groot natuurgebied met tevens een recreatieve functie. De natte weides en ruwe delen van deze vestingwerken werden aanvankelijk door medewerkers van de stad gemaaid, maar sinds twintig jaar worden vierbenige gemeentewerkers ingezet. Volgens Arno Verstraete, sinds 2024 Diensthoofd Groendienst van Stad Ieper, zijn schapen perfect om de steile hellingen van de vestingwerken mee te begrazen. En de schapen die gebruikt worden voor het begrazen zijn zelf ook levend erfgoed. Het gaat namelijk om het schapenras ‘het Vlaams Schaap’. De dieren zijn eigendom van de stad zelf. Volgens Verstraete zijn de schapen ook reclame voor de stad, aangezien ze nu lammetjes hebben en zowel de eigen burgers als de toeristen dat uitermate schattig vinden natuurlijk.

Creatieve en inventieve aanpak buitengebied

Volgens Verstraete volgt Ieper een aanpak waarbij het de stad zelf met haar gebouwen heel netjes houdt. Een buitengebied ligt als groene long om deze mooie stad heen. Stad Ieper met haar tien deelgemeentes telt in totaal ongeveer 35.000 inwoners. Het aantal toeristische overnachtingen ligt jaarlijks op ruim 326.600 (jaar 2024) en het aantal dagtoeristen lag in 2024 op 1,56 miljoen. Het buitengebied bedraagt maar liefst 130 vierkante kilometer. Volgens Verstraete houdt dit in dat de stad relatief gezien weinig inwoners per vierkante kilometer heeft. Het onderhoud van dit buitengebied is financieel gezien dus best lastig, met het beperkte aantal middelen dat de stad heeft. Verstraete: ‘Om de beeldkwaliteit van het buitengebied goed te houden, gaan wij dus creatief en inventief aan het werk.’

En ook in de stad zelf is het onderhoud best lastig, omdat ze een zeer divers palet aan bestratingen en verhardingen heeft. Dit loopt uiteen van Franse dolomietsplit, over halfverhardingen en kasseien tot keramische verhardingen. ‘Vandaar ook dat wij vaak combinaties van technieken moeten toepassen om een aanvaardbare beeldkwaliteit te kunnen behouden’, aldus Verstraete.

In totaal heeft de groendienst van de stad een vijfenveertigtal personeelsleden. De verdeling tussen in eigen beheer uitvoeren en werken door derden laten verrichten is in het groeiseizoen fiftyfifty. In de winterperiode doet de groendienst vrijwel alles zelf. Volgens Verstraete heeft de stad drie redenen om iets uit te besteden. Ten eerste zijn er tijdens het groeiseizoen piekmomenten, waarop de stedelijke diensten handen tekortkomen. Ten tweede worden klussen uitbesteed als de groendienst zelf niet het specialisme, het materieel of het gespecialiseerde personeel heeft. Dit geldt bijvoorbeeld voor werkzaamheden als boomverzorging (dit jaar door Dellobel Greenservice), het vegen van verharde oppervlaktes, bermbeheer en het maaien en schoonhouden van watergangen, wadi’s en bufferbekkens (door Watteyne Groenbeheer en Loonbedrijf uit Sint-Jan). En ten derde worden klussen uitbesteed als het gaat om de veiligheid van de eigen medewerkers, dus bijvoorbeeld bij werkzaamheden langs zeer drukke wegen.

Onderscheid zomer- en winterperiode

Bij de groendienstwerkzaamheden wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de zomer/groei- en de winterperiode. In de groeiperiode wordt in ploegen gewerkt en wordt het reguliere werk uitgevoerd, zoals gras maaien, scheren van de heggen, wieden van onkruid en onkruidbeheer op oppervlaktes. In de winterperiode bestaan de werkzaamheden vooral uit snoeien, hakhoutbeheer, nieuwe aanplant, zomerbed wegnemen (voor nieuwe aanplant) en plantenvakken vullen. Al het aanplanten van groen gebeurt in principe in eigen beheer. Alleen bij (grotere) projecten wordt vaak wel gekozen om het uit te besteden. Er wordt dan bijvoorbeeld beroep gedaan op maatwerkbedrijven, zoals Westlandia en De Groene Kans. Verstraete: ‘En wij zetten de juiste plant of boom tegenwoordig ook op de juiste plaats. We hebben steeds aandacht voor voldoende doorwortelbaar volume in de ondergrond, waarbij wij conlictvrije inrichtingen met toekomstperspectief voorzien.’ Zo wordt ook het grote marktplein bij de Lakenhallen de komende tijd meer vergroend.

Bij de werkzaamheden die worden uitbesteed werkt de stad nauw samen met plaatselijke tuinaannemers als Tuinen Dewulf uit Boezinge (deelgemeente van Stad Ieper), Tuinen Holack uit Langemark, Tuinen Ward uit Sint-Jan (ook een deelgemeente van Stad Ieper) en Timo-Tuin uit Poperinge. Daarbij kiest de groendienst volgens Verstraete bewust voor tuinaannemers uit de eigen streek. In de eerste plaats omdat die terreinkennis hebben, maar ook omdat de stad lokale ondernemers wil steunen. De groendienstmedewerkers verrichten in de hele stad werkzaamheden, behalve in die gedeeltes waar de Commonwealth War Graves Commission verantwoordelijk voor is, zoals bijvoorbeeld rondom het monument van de Menenpoort.

Onderhoud dertien begraafplaatsen

Ieper verzorgt het onderhoud van maar liefst dertien begraafplaatsen. Daarbij doet de stad het groenbeheer enerzijds en het concessiebeheer anderzijds. De stad heeft zoveel begraafplaatsen omdat voorheen iedere deelgemeente haar eigen begraafplaats had. Wij kregen tijdens ons bezoek ook zicht op de grootste begraafplaats van de stad. Verstraete vertelt dat deze langzaamaan steeds ecologischer wordt gemaakt door het donkere gravel te vervangen door gras en bloemen. Hij bestudeert even de grasmat en ziet naar tevredenheid dat er op een bepaalde plaats wilde margrieten opkomen. Even verderop is een medewerker van de groendienst bezig met het maaien van de paden tussen de graven met een Grillo FD 450-zitmaaier. Een nauwkeurig werkje.

Elektrische vrachtwagen te duur

Sinds begin maart heeft Stad Ieper een splinternieuwe Mercedes-Benz Actros 2843, geleverd met een bulkcontainer met opbouwklapnetten en op maat gemaakt door de firma Valvan (Red.: omdat het containersysteem nog geleverd moest worden, staat op deze foto op de vorige pagina nog een ander containersysteem) en Palfinger PK 18002 EH-kraan. De reden om voor diesel te gaan is volgens Verstraete omdat elektrisch budgettair niet inpasbaar was. Wel heeft deze vrachtwagen een Euro 6-motor. Het voordeel van het nieuwe containersysteem is dat je de containers overal neer kunt zetten en snel weer op kunt halen. Voorheen had de stad een vrachtwagen met een vaste kippende bak, maar een containerhaaksysteem werkt veel lexibeler. Omdat de containers nu afgezet kunnen worden, kan de groendienst er ook (zware) machines in vervoeren. Verstraete: ‘De Valvan-bulkcontainer wordt geheel op maat gemaakt voor ons. Wij gaan er ook snoeiafval en maaisel mee vervoeren en ophalingen van groenafval bij burgers mee verzorgen. Door de Palfinger-kraan op deze nieuwe vrachtwagen kunnen wij onszelf en onze ploegen beter faciliteren.’

De stad heeft één elektrische bestelwagen die door de mechaniekers wordt gebruikt, onder meer om herstellingen en depannages te doen op verplaatsing. Daarnaast heeft de groendienst nog twee Alkè ATX 340E elektrische werktuigdragers. Eentje daarvan wordt ingezet voor de ‘NetIeper’-ploeg, onder meer voor het ledigen van afvalbakken. De andere wordt door de groenploeg gebruikt voor allerhande groendienstwerkzaamheden, in het centrum en op de vestingen. De elektrische Tender-bakfietsen van Urban Arrow worden als vuilnisophaalwagen ingezet op de vestingen en in het centrum, omdat ze zo smal en handig zijn. Ook heeft de stad nog wat cng-voertuigen, zoals een Iveco Daily 35-140 bakwagen. Deze wordt gebruikt door de onderhoudsploeg van het centrum.

Extensiever maaibeleid

Wat het maaibeleid betreft, zit Stad Ieper in een omschakeling naar extensiever maaibeheer, mede in het belang van de natuur en de biodiversiteit. Maar niet alleen voor de natuur, zoals de vlinders, bijen en andere insecten: ook voor de beleving van de burgers, volgens Verstraete. Daardoor verandert de komende tijd ook het maaimachinepark. Zo is vorig jaar een Grillo FD 13.09 vierwielaangedreven hydrostatische maaier met grasopvang aangeschaft. Toevallig staat die nu net in de werkplaats voor een onderhoudsbeurt. In diezelfde werkplaats zien wij ook een Grillo Climber 10-ruwterreinmaaier. Deze wordt effectief ingezet als ontstruiker en op oneffen terrein voor het maaien van ruigtes. Een volgende investering die op de planning staat, is een hydrostatische frontmaaier, ook met grasopvang.

Na deze rondgang door de werkplaats gaan wij naar achteren, waar de medewerkers zich na de pauze alweer klaarmaken om aan het werk te gaan. Ze hebben nog wel even tijd om twee Stihl-toestellen te showen.

Het ene is een Stihl KMA 130 R met een City Cut-model maaischijf erop, het andere een Stihl FSA 135 met traditionele bosmaaierkop. Ook staat op het plein een Iseki TG6495-miditractor met daarachter een combisysteem met watervat en pomp voor watergift aan plantsoenen en regelbare hogedruk voor reinigingswerken.

Drie merken handmaaiers

Wat onkruidbestrijding betreft, heeft de stad al een Heatweed-systeem dat werkt door middel van thermische onkruidbestrijding met heet water. Toch koos men onlangs voor een nieuwe Ripagreen Pack Easy-heteluchtonkruidbestrijder met lessenwagen en ergonomisch harnas. Reden om voor de Ripagreen te gaan, is dat Verstraete denkt dat deze een aanvulling is op de technieken die reeds voorhanden zijn. De vooropgestelde beeldkwaliteit behalen gaat hiermee veel efficiënter. ‘En je hebt geen B-rijbewijs nodig. Het is voor ons een extra techniek, vooral ook om op moeilijk bereikbare plaatsen te komen’, aldus Verstraete.

In de herfst worden in en rondom de stad circa vierhonderd bladmanden gezet waarin burgers het bladafval van de openbare ruimte kunnen verzamelen. Deze bladmanden worden leeggezogen met een Trilo M4-bladzuiger. Deze machine was een zeer efficiënte aankoop volgens Verstraete, omdat hij nu twee man personeel uitspaart die hij op andere werven kan inzetten: nu zit er één op de bladzuiger, voorheen waren er drie mensen nodig om de bladmanden leeg te maken.

Bij onze rondgang door het buitengebied van de stad komen wij medewerkers tegen die aan het maaien zijn. Een maait met een Stihl FSA 135-accubosmaaier keurig de randjes en twee maaien met een zelftrekkende grasmaaier. Verstraete is zeer tevreden over de accumaaimachines. ‘Zoals je ziet, maaien wij hier slechts de randen en paden binnendoor, om bloemen en insecten zo veel mogelijk een kans te geven.’ Naast de zelftrekkende handmaaiers heeft de stad nog diverse benzinemaaiers.

Soms moet werfpersoneel ook creatief zijn en zelf oplossingen bedenken om bepaalde werkzaamheden goed uit te kunnen voeren. Zo zien wij tijdens onze rondgang door het buitengebied een stadswerfmedewerker bezig met een Massey Ferguson 5450 Dyna-4 en een drijfmesttank met een door werfpersoneel zelf ontworpen buizensysteem. Hij is bomen water aan het geven. Volgens Verstraete moet je nu al water geven: ‘Je moet zorgen dat de ondergrond al goed vochtig is, vóór het droog wordt.’

Het bericht “Wij werken met vierbenige gemeentewerkers’” verscheen eerst op GreenTechPower.

In het gebied van Adinkerke, vandaag de dag de enige deelgemeente van de gemeente De Panne, was al in de vijfde eeuw voor Christus bewoning aanwezig. De naam ‘Adinkerke’ vindt men voor het eerst vanaf de twaalfde eeuw terug. De Panne ontstond veel later, namelijk rond 1782 in de tijd van de Oostenrijkse Nederlanden. Die Oostenrijkse Nederlanden stonden onder gezag van de Oostenrijkse keizer Jozef II. Deze wilde de kustvisserij stimuleren. Hierdoor werd door vooraanstaande burgers uit Veurne een nederzetting opgericht die men in eerste instantie Sint-Jozefsdorp noemde en later Kerckepanne. De nederzetting was gelegen tussen de duinen en de zee. En dat is ook de betekenis van de huidige naam De Panne: een (duin)panne is een komvormige diepte in de duinen. Het kleine gehuchtje werd in 1789 een parochie van het toen nog belangrijkere Adinkerke, en werd in 1799 administratief bij de gemeente Adinkerke gevoegd.

Rond 1900 belangrijke vissersplaats

Rond 1900 groeide het kleine vissersdorp Sint-Jozefsdorp uit tot een belangrijke visserijgemeente. Vissers uit Knokke-Heist legden hun boten, de zogenaamde pannepotten, gewoon op het strand. Rond 1911 telde De Panne een honderdtal van deze typische vissersboten en was het, na Oostende, de grootste vissersgemeenschap aan onze kust. Tegelijkertijd ontdekte de Brusselse elite het idyllische dorpje. De Panne ontwikkelde zich tot een mondaine badplaats met grote hotels en luxe vakantiehuizen, omringd door uitgestrekte bossen. In totaal bezit De Panne ongeveer veertig hectare bos en zevenhonderd hectare duinen, terwijl Adinkerke voornamelijk landbouwgebied is.

Beroemd is ook de twintig meter hoge Kykhill (‘kijkheuvel’) in het centrum. Vanaf deze duintop volgden vissersvrouwen vroeger hun mannen op zee. Ook beroemd zijn natuurlijk de karakteristieke strandwagentjes die het strand van De Panne sieren. En de kustgemeente is tevens bekend om haar zeilwagens en de zeilwagensport.

‘Geluk zit in een klein Hoekje’

De Panne telt circa 12.000 inwoners, maar in de zomer loopt dat op met circa 90.000 extra verblijvers. Slechts 8,5% van het 2.663 hectare grote grondgebied is bebouwd. De Panne heeft een wandeldijk die tevens als zeedijk functioneert. De gemeente beschikt naast de zeedijk ook over een extra wandeldijk op het strand. Dankzij het brede strand – bij eb ongeveer 200 meter, bij vloed nog steeds pakweg 100 meter – zijn er geen golfbrekers nodig.

Zeer bekend en onlosmakelijk aan De Panne verbonden is natuurlijk een van onze bekendste pretparken, Plopsaland. Het ligt tussen Adinkerke en De Panne. In de Eerste en Tweede Wereldoorlog is enorm gestreden in dit gebied, vandaar dat er hier ook twee grote militaire begraafplaatsen te vinden zijn. Ongeveer zeventig procent van de inkomsten van de gemeente komt uit het toerisme, onder meer ook door Plopsaland natuurlijk en de vele tweede verblijven die De Panne heeft. ‘De zon, de zee, onze natuurgebieden en onze stranden zijn ons visitekaartje’, zegt Gert Vienne, teamchef bij de Technische Dienst.

Opvang 200.000 liter regenwater

Een ander speerpunt in het beleid van de gemeente is om zo veel mogelijk regenwater op te vangen van de daken van gemeentelijke gebouwen, evenals het regenwater van de Sint-Pieterskerk. Deze kerk is ontwijd en wordt momenteel omgebouwd tot nieuwe bibliotheek, die een nieuwe parel en ontmoetingsplek zal worden in De Panne. De slogan die wij op een auto in de gemeentewerf zien hangen, luidt dan ook: ‘Regenwater, we vangen het op voor later!’ De gemeente heeft twee van deze speciale regenwatertankwagens. De regenwaterreservoirs zitten bij alle openbare gebouwen van de gemeente. In totaal gaat het daarbij om maar liefst 200.000 liter aan regenwaterreservoir. Met de twee regenwatertankwagens met sproeier achterop wordt al het groen in de gemeente van water voorzien. Vienne: ‘Om al het groen in onze gemeente van water te voorzien, zijn wij per dag circa 10.000 liter water kwijt.’ De gemeente heeft dus een buffer van ongeveer twintig dagen, dan is hij op en moet met leidingwater gesproeid worden. Momenteel onderzoekt men mogelijkheden om rivierwater te kunnen gebruiken, maar dat is lastig in verband met de verzilting.

Nieuwe gemeentewerf in Adinkerke

De Technische Dienst van de gemeente De Panne zit gedeeltelijk nog in De Panne zelf, maar heeft sinds 1999 een eigen stek in deelgemeente Adinkerke met 3.280 vierkante meter aan gebouwen. Er werd voor Adinkerke gekozen omdat bebouwing van een dergelijke omvang met ook nog een groot terrein er omheen (het terrein bedraagt in Adinkerke zesduizend vierkante meter) in De Panne niet meer te realiseren was. In een van deze gebouwen zijn ook een metaalbewerkingsafdeling en een schrijnwerkerij gehuisvest.

Volgens Nico Rooms, medewerker van de groendienst, werden in de jaren tachtig en negentig de meeste werkzaamheden nog door het gemeentepersoneel zelf uitgevoerd. Vandaag is die aanpak geëvolueerd: ongeveer zestig procent van de taken gebeurt nog intern, terwijl veertig procent wordt uitbesteed aan externe aannemers. Rooms: ‘Deze verschuiving is geen toeval, maar het resultaat van een bewuste strategie waarbij we voortdurend evalueren hoe we onze middelen het best inzetten. We kijken daarbij niet alleen naar kostenefficiëntie, maar ook naar de kwaliteit van uitvoering en de snelheid van dienstverlening.’

Vooral wegenwerken en patrimoniumbeheer worden vaker uitbesteed, omdat gespecialiseerde aannemers daar vaak schaalvoordelen en technische expertise bieden. Bij herstellingen in de openbare ruimte worden grotere ingrepen toevertrouwd aan externe partijen, terwijl kleinere herstellingen door de eigen medewerkers worden verzorgd.

‘Kwaliteit, zeker ook vanwege toerisme’

In de zomerperiode heeft de groendienst van de gemeente 28 medewerkers ter beschikking, maar omdat het zo veel werkzaamheden betreft, worden ook nog jobstudenten en seizoenwerkers ingezet. De maai- en snoeiwerkzaamheden aan bomen en struiken voert de gemeente gedeeltelijk zelf uit. Volgens Rooms wil de gemeente niet te veel uitbesteden, omdat dit vaak ten koste van de kwaliteit gaat. Vienne voegt eraan toe dat er continu geëvalueerd wordt tussen uitbesteden of uitvoeren in eigen beheer. Wat het uitvoeren van de werkzaamheden betreft, werkt De Panne overigens zeer structureel. De gemeente is verdeeld in zones en op één dag wordt in een zone door gemeentewerkers zowel gesnoeid, geborsteld als het onkruid gebrand. In die zone geldt dan een tijdelijk parkeerverbod. Iedere zone wordt tweemaal per jaar volledig aangepakt, waarbij men tussendoor ook nog onderhoudswerken uitvoert. Bijzonder is dat de gemeente biologische plantversterkers inzet om het groen robuuster te maken. De biologische plantversterker Oenosan wordt met een Delvano- spuitmachine gespoten.

Strandreiniger verkocht

Omdat de gemeente nog steeds ongeveer zestig procent van alle werkzaamheden zelf uitvoert, heeft zij ook een groot voertuigen- en machinepark uiteraard. Bij kustgemeentes in ons land betreft dit vaak ook een strandreiniger om afval uit het zand te zeven. Ook De Panne had er destijds een, namelijk een Cleaning Boy-strandreiniger, maar die is in 2024 verkocht. Rooms: ‘Het probleem is dat strandreinigers, naast afval, ook veel natuurlijke materialen meenemen die voor de natuur van groot belang zijn. Denk bijvoorbeeld aan zeewier.’ Vandaar dat de gemeente sinds 2024 het afval gewoon weer met de hand van het strand haalt. Daarbij is het handig dat er bij De Panne een betonnen pad midden over het strand loopt. De strandreinigers kunnen hierdoor makkelijk bij het strand komen.

Voor het schoonhouden van de promenade aan de kust gebruikt de gemeente onder meer de KM 25060 H-rolbezemveegmachine van Kersten. De werkbreedte is 2,5 meter en onder meer de wandeldijk wordt ermee geveegd. Een andere combinatie om alles proper te houden bij de kust en om zand te verplaatsen (na een storm bijvoorbeeld) is de Fendt 311 Vario-tractor met aan de voorarm ofwel een schepbak, ofwel een zandschuif. De zandschuif komt van Boone Ivan uit Veurne.

Dit jaar schafte de gemeente twee elektrische fietswagentjes aan van Stuyf, een bedrijf dat gevestigd is in Edegem. Het gaat om de Stuyf CE Pickup. De karretjes zien er vrolijk uit met hun hemelsblauwe kleur, en er zit zeer goede verlichting op. Volgens Stefanie Houquet, Unit Lead Groen bij de gemeente De Panne, zijn de elektrische fietswagentjes aangeschaft vanwege het feit dat de afstanden te voet binnen de gemeente te groot zijn om alles op één dag te kunnen doen. Volgens Houquet is de Stuyf CE Pickup een elektrisch en compact werkvoertuig dat perfect is voor stedelijk onderhoud en last mile toepassingen. Het combineert een ruime actieradius, praktische laad-en opbergmogelijkheden en flexibel gebruiksgemak op fietspaden en in smalle straten. De schoonmaakploeg van de gemeente heeft de beschikking over twee Dacia Dokker Pick-ups.

Grillo-ruwterreinmaaier en Ripagreen-onkruidbranders

De Panne heeft ook machines die je bij andere steden en gemeentes in ons land niet gauw ziet, zoals bijvoorbeeld ruwterreinmaaiers. Zo heeft de gemeente sinds februari dit jaar een Grillo Climber 10 AWD22-27  ruwterreinmaaier. Met de maaier worden vooral bermen en ruwe terreinen gemaaid. Met de andere, de Grillo FD1309-frontmaaier, maait men vooral de woonwijken en grote oppervlaktes waar maaisel niet mag blijven liggen. Verder heeft de gemeente, naar tevredenheid, ook achttien Honda HRH 536 professionele hydrostatische loopmaaimachines. Voor het bestrijden van onkruid in deze kustgemeente worden onder meer Ripagreen Easy Kit-onkruidbranders ingezet. Deze Ripagreen-branders koopt de gemeente bij een verdeler van Pivabo.

Medewerkers van de groendienst komen tijdens onze rondgang net terug van een drukke werkdag. Aan hun uitrusting en wat er in de aanhangwagens ligt, is te zien dat de gemeente veel Stihl-toestellen in gebruik heeft. Volgens Rooms had de groendienst ook Pellenc-toestellen, maar gaat de gemeente stilletjesaan over op Stihl. Dat merk is net iets goedkoper en iets compacter, zegt Rooms. Circa vijftien procent van alle toestellen is al op accu, alleen de bosmaaiers nog niet. Voor elektrische snoeischaren verkiest De Panne het merk Felco.

Al ongeveer 20 procent wagenpark elektrisch

Van de muskusrattenbestrijding wordt bij de gemeente De Panne serieus werk gemaakt. Ook de ploeg die daarvoor instaat, komt net terug van haar dagelijkse werkzaamheden. Op andere vlakken krijgt de natuur juist weer meer ruimte. De dag van ons bezoek wordt net in een wijk een grote bijenburcht gemaakt door medewerkers van de gemeente. Die wordt gerealiseerd met de E20z-minigraver van Bobcat. De gemeente heeft ook een Bobcat S590-schranklader waarmee reinigingswerken op de zeedijk en het strand worden verricht.

Meer en meer stapt De Panne over op elektrische auto’s en busjes. Ongeveer twintig procent van de auto’s is al elektrisch. De gemeente heeft ook veel Volvo’s, van wielladers tot vrachtwagens. Naast Volvo is MAN een merk dat hier te vinden is. De MAN TGS 33.430 wordt onder meer ingezet voor het ledigen van groencontainers en ondergrondse afvaleilanden, en voor vervoer in het algemeen. Ook heeft de gemeente een Caterpillar TH3510D-verreiker. Hiermee worden de vlaggen vervangen, bomen gesnoeid en daken gereinigd. Net zoals zo veel gemeentes in ons land heeft De Panne ook twee elektrische Glutton Collect-straatzuigers.

Het bericht Strandafval verwijderen wij weer handmatig verscheen eerst op GreenTechPower.

Nijvel telt bijna 30.000 inwoners en omvat de dorpen Baulers, Monstreux, Bornival en Thines. De oppervlakte van de gemeente beslaat bijna 6.060 hectare. Buiten de industriële zone heeft Nijvel een zeer landelijk karakter behouden, zoals blijkt uit de verschillende dorpen. Voor de groendienst betekent dit ook dat er veel te doen is, zowel in de binnenstad als in de grotere, groenere en agrarische ruimtes.

Drie technische teams

De afdeling groen is onderverdeeld in drie technische teams die samen een veertigtal medewerkers tellen. Olivier Camberlin: ‘Het kasteam is verantwoordelijk voor het onderhoud van landwegen en bermen en het maaien van grotere oppervlakten. Het tweede team is gevestigd in de rue de l’Artisanat en zorgt voor kleine stedelijke groene ruimtes. En tot slot is er het parkteam dat verantwoordelijk is voor het onderhoud van het stadspark van ongeveer twintig hectare, maar ook van de aangrenzende aanplantingen.’

Een bermbeheerplan

Alle bermen in de gemeente worden drie keer per jaar gemaaid. Tijdens de eerste twee rondes, in april-mei en vervolgens in juli-augustus, wordt een strook van één meter breed gemaaid. Tijdens de derde ronde, vanaf half september, wordt de gehele breedte van de bermen gemaaid en opgevangen. Olivier Camberlin vervolgt: ‘Aanvankelijk was het doel om laat maaien te promoten. Vervolgens werd er nagedacht over het maaien met opvang, dat in Wallonië niet verplicht is. De motivatie was simpel: we wilden de bermen niet onnodig verrijken, de proliferatie van brandnetels zoveel mogelijk tegengaan en de netheid van de bermen verbeteren. Zo heeft de gemeente in 2014 een eerste maaicombinatie aangeschaft: een New Holland T6.155 met een Vandaele Pro 680-maaiarm en een Greeneater-zuigwagen. Deze combinatie gaf ons tien jaar lang voldoening. We wilden echter de efficiëntie van deze maaicombinatie verbeteren. Daarom hebben we onlangs een New Holland T7.195 S-tractor met een Vandaele Pro 680-arm en een JumboMax-zuigwagen aangeschaft. Met deze combinatie kunnen we sneller rijden, makkelijker opvangen en vooral de volledige breedte van de berm maaien met opvang. Ook de verhoging van de aanhangwagen is een troef. Met de oude combinatie was het niet ongebruikelijk om een deel van de bermen te maaien zonder afzuiging, vanwege een gebrek aan tijd en capaciteit. We mogen niet vergeten dat de oppervlakte van de gemeente vrij groot is en dat de verplaatsingen van het ene dorp naar het andere veel tijd kosten. Voorlopig wordt het ingezamelde gras afgenomen door een bedrijf dat het omzet in compost. In de toekomst zouden we het graag willen valoriseren in een biogasinstallatie bijvoorbeeld, maar het is niet altijd eenvoudig om een nieuwe afzetmarkt te vinden.’

Een vrij compleet machinepark

Het machinepark van de gemeente Nijvel is vrij groot. Olivier Camberlin: ‘Nijvel heeft er altijd voor gekozen om te investeren en de middelen te voorzien om zijn beleid uit te voeren. Deze investeringen hebben betrekking op zowel personeel als machines. Daarom zitten er in het machinepark maar liefst zes landbouwtractoren. Het gaat onder meer om een Fiat 35-66 uitgerust met een onkruidborstel, maar ook om een T4050F uitgerust met een fronthef en een compacte maaiarm voor het maaien van kleine taluds en randen van fietspaden, of een TS115 uitgerust met een Votex-maaier. Olivier vervolgt: ‘Sinds 2013 werken we ook volgens het zerofytoprincipe en werden de begraafplaatsen bijvoorbeeld volledig heraangelegd. In de loop der jaren heeft Nijvel geïnvesteerd in een hele reeks machines om onkruid aan te pakken. Naast meerdere branders beschikken we ook over kleine Agria-werktuigdragers voorzien van een onkruidborstel. We hebben ook geïnvesteerd in een Avant 760-kniklader, die uitgerust is met verschillende accessoires, zoals een heggenschaar of een vijzel, wat het planten van nieuwe bomen veel gemakkelijker maakt. Onlangs hebben we ook een Grin-achterloopmaaier gekocht waar we op dit moment zeer tevreden over zijn.’

‘Voor het snoeien en vellen op hoogte hebben we een Deom-hoogtewerker met een bereik van 21 meter op een Nissan-vrachtwagen. We moedigen werknemers die met een kettingzaag werken aan om de Europese kettingzaaglicentie te halen zodat ze veilig kunnen werken. Op dit moment kreeg al een vijftiental werknemers een opleiding.’

‘We verzorgen ook de winterdienst in de gemeente. Hiervoor zijn wij uitgerust met vier sneeuwploegen en twee strooiers. Ten slotte hebben we vorig jaar geïnvesteerd in tien elektrische bestelwagens van Peugeot.’

De serres

De gemeentelijke serres zijn ook een van de epicentra van de gemeentelijke diensten. Dit 27 are grote complex herbergt niet alleen de serres die de bloemen produceren voor de gemeentelijke bloembakken, maar omvat ook een kas gewijd aan exotischere planten of kamerplanten die worden gebruikt bij de vele gemeentelijke evenementen. Olivier vervolgt: ‘Voorheen werden deze serres verwarmd met gas, wat aanzienlijke kosten met zich meebracht. Sinds 2019 verwarmen we ze met biomassa onder de vorm van houtsnippers. Bij deze keuze is rekening gehouden met duurzaamheid, maar ook met kosten. Concreet maakt een container gevuld met

houtsnippers het mogelijk om de ketel autonoom te voeden. Een camerasysteem monitort de resterende hoeveelheid houtsnippers om zo de nood aan een volgende container op tijd te voorspellen. Onder een van de serres bevindt zich een regenwatertank om de watergift te beheren, evenals een geboorde put. De serres worden ook beheerd volgens het zerofytoprincipe. Wanneer een plaag wordt waargenomen, bestellen we de antagonistische insecten, die in dozen bij ons worden afgeleverd en die we vervolgens in de serres loslaten. We zijn tevreden met deze aanpak.’

Modernisering van de stedelijke beregening

Om de overlast bij het beregenen van bloemperken in stedelijke omgevingen te beperken, heeft de technische dienst van Nijvel geïnvesteerd in twee zonnesystemen van de firma Agrivaux. Olivier: ‘Zo kunnen we ’s ochtends vroeg of ’s avonds laat beginnen met water geven, terwijl het geluid beperkt blijft. Het eerste systeem werd gemonteerd op een bestaand Berthoud-vat achter een tractor, terwijl het tweede systeem op een autoaanhanger is gemonteerd en 1.000 liter water kan vervoeren. Het water dat wordt gebruikt voor deze bewatering van bloemperken is afkomstig van de opvang van regenwater uit de serres en onze geboorde put. We gebruiken dus geen ‘stadswater’ om water te geven.’

Het bericht Nijvel kiest resoluut voor maaien met opvang verscheen eerst op GreenTechPower.

De geschiedenis van Maasmechelen, een grens- en voormalige mijnbouwgemeente in Limburg, gaat op basis van archeologische vondsten terug tot circa 8.000 jaar geleden. Vanaf die periode kan bewoning in de Maasvallei worden aangetoond. Aan de voet van het Kempens Plateau lagen drogere gronden die vast verblijf mogelijk maakten. Duizenden jaren later legden de Romeinen de Heirstraat in Maasmechelen aan, een straat die nu nog steeds door de gemeente loopt. Deze heirbaan liep vanuit Maastricht naar het Nederlandse Nijmegen. Langs deze verbindingsweg lagen en ontstonden verscheidene nederzettingen.

Rivier- en mijnbouwgemeente

Omdat Maasmechelen natuurlijk langs de Maas ligt, bestond altijd het gevaar van overstromingen door de rivier. Om dit risico te beperken werden eeuwenlang dijken aangelegd of verhoogd. Omstreeks 1880 werden in het Belgische Maasland verschillende winterdijken aangelegd, waardoor de veiligheid toenam en de dorpen buiten deze dijken konden uitbreiden.

Een andere ontwikkeling die een sterke invloed heeft gehad op deze Maasgemeente is dat er heel veel steenkool in de grond zat. In dat kader werd in 1907 de S.A. Charbonnages Limbourg-Meuse opgericht. Als N.V. Steenkoolmijnen Limburg-Maas heeft deze organisatie tussen 1923 en 1987 in het noordwesten van deelgemeente Eisden steenkool gewonnen. Het winnen hiervan legde geen windeieren en al voor de Tweede Wereldoorlog werden volop grote woonwijken gebouwd. Vooral in de vrijwel onbewoonde gemeenschappelijke gronden, voornamelijk arme zandgronden met landduinen, heide en bossen, aan de overzijde van de Zuid-Willemsvaart en ten westen van de dorpskernen Eisden, Vucht, Mechelen en Opgrimbie. In het begin werden deze zogeheten ‘tuinwijken’ ontwikkeld door de mijnexploitant zelf, later door sociale bouwmaatschappijen.

Multiculturele gemeente

De huidige gemeente Maasmechelen is ontstaan na twee gemeentelijke fusies. In 1970 fuseerde Mechelen-aan-de-Maas met Eisden, Vucht en Opgrimbie. In 1977 volgden de huidige deelgemeenten Boorsem, Uikhoven, Leut en Meeswijk. De gemeente Maasmechelen heeft een oppervlakte van 76 vierkante kilometer en telt 40.000 inwoners, van wie één op vier een Italiaanse, en een iets kleiner deel een Turkse achtergrond heeft. De gemeente heeft veel natuur en zet steeds meer in op vergroening, hemelwaterinfiltratie, biodiversiteit en ontharding (minder asfalt en stenen dus). Volgens Pierre Wijnen, afdelingshoofd Patrimonium, Mobiliteit & Werken van Maasmechelen, zijn in de bossen van de gemeente zelfs veel everzwijnen te vinden. ‘Wij zijn dan ook de hoofdpoort van het nationaal park ‘De Hoge Kempen’, een van de twee grote natuurparken die wij hebben. Het andere is ‘Rivierpark de Maasvallei’.’

De jaren dat er mijnbouw bedreven werd in Maasmechelen was een zeer welvarende periode voor de gemeente volgens Wijnen: ‘De mijnbouw, evenals werkgever Ford die autofabrieken had in Genk, zorgden voor een goed inkomen voor duizenden mensen. Decennialang kon je hier als werknemer, vooral als laageschoolde arbeider, bouwen op de mijnbouw en autoproductie.’ Toen in de jaren tachtig eerst de mijnbouw wegviel en in 2014 de Ford-fabrieken sloten, was dat een aderlating voor de hele regio.

Al is veel van de oude glorie uit de industrialisatieperiode verloren, nog steeds kan de gemeente zich op bijzondere dingen beroemen. Zo is het witte zand wat in Maasmechelen gewonnen wordt, een zeer zuivere soort silicium, nog steeds gewild. Het wordt nog altijd gebruikt voor de productie van microchips.

‘Maasmechelen wil een stad worden’

Vanaf midden jaren 2010 was er volgens Wijnen duidelijk een reconversie van Maasmechelen naar het aantrekken van toeristen. Dat groeide volgens hem volledig organisch en is niet geregisseerd van bovenaf. Onder meer het Fietsknopennetwerk heeft er enorm aan bijgedragen dat steeds meer toeristen hun weg vonden naar de Maasgemeente. Dit Fietsknopennetwerk is vooral het werk van oud-mijningenieur Hugo Bollen en zette de Maasvallei en heel Belgisch Limburg op de kaart. En om toeristen te trekken zijn er inmiddels ook zogeheten erfgoedwandelingen in de Eisden-Tuinwijk. Volgens Wijnen is deze tuinwijk de mooiste van Vlaanderen. Veel huisjes in Engelse cottagestijl wisselen elkaar af met mooie brede dreven en veel groen.

In 2001 werd een groot outletgebied geopend in de gemeente, Maasmechelen Village geheten. Dit grote en bijzondere complex trekt per jaar maar liefst drie miljoen bezoekers aan. Vandaar ook dat de gemeente speciaal voor Maasmechelen Village een ontsluitingsweg heeft laten aanleggen rondom de gemeente. Terwijl wij samen met een medewerker van de gemeente rondrijden, valt meteen het bord op waarop gemeld wordt dat de trambuslijn Hasselt-Maasmechelen momenteel wordt aangelegd. Volgens Wijnen komen er de volgende jaren vier tramhaltes, waardoor om het kwartier trams kunnen gaan rijden. ‘Dit draagt ook bij aan een afbouw van het autoverkeer in onze gemeente.’ Maar volgens hem heeft de Maasgemeente nog grotere ambities. ‘Wij hebben de ambitie om een stad te worden. Stad zijn heeft voordelen omdat je dan meer geld uit het Vlaams Gemeentefonds krijgt.’

Groendienst is uitbesteed

In het geval van Gemeente Maasmechelen is het zo dat een deel van de werkzaamheden in het openbaar domein wordt uitgevoerd door medewerkers van de Gemeentelijke Werkplaatsen. De groendienst is sinds 1997 geen onderdeel meer van de gemeente, maar in een andere organisatie ondergebracht, namelijk het Sociaal Bedrijvencentrum Maasmechelen (SBM). SBM is een EVA (Extern Verzelfstandigd Agentschap) van de gemeente Maasmechelen. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt krijgen bij SBM de kans om te re-integreren. Gevolg van een aparte groendienst is dat Maasmechelen zeer weinig technische medewerkers in dienst heeft: slechts 1,2 per 1.000 inwoners.

Volgens Wijnen werd in de jaren negentig circa 20 procent uitbesteed en circa 80 procent van alle werkzaamheden door de gemeente zelf gedaan. Momenteel is die verhouding 55 procent uitbesteed en 45 procent in eigen beheer. Dat er zo veel uitbesteed is, komt ook door de oprichting van SBM. Zo maait SBM onder meer alle bermen van de gemeente en wordt zwerfvuil door SBM-medewerkers opgeruimd. En bij wat de gemeente dan toch zelf doet, probeert zij ook weer flink op de kosten te besparen. Zo worden alle kleine herstellingen en onderhoud aan het wagen- en machinepark uitgevoerd door mekaniekers van de gemeente zelf. Verder wordt ook nog eens veel straatmeubilair in de eigen schrijnwerkerij in de Gemeentelijke Werkplaatsen geproduceerd of gerepareerd. Deze schrijnwerkerij maakt zelfs de kasten voor in de gemeentelijke gebouwen en ook deuren worden soms vervangen door deze afdeling. Ook de aannemerij wordt nu uitbesteed, bijvoorbeeld aan Maasbij, en het reinigen van de (gemeentelijke) gebouwen aan bijvoorbeeld Köse Cleaning. Wijnen: ‘Daardoor kan ik mij momenteel bezighouden met kwaliteitsbewaking en ben ik niet meer de ganse dag bezig met personeelsbeleid.’

Steeds meer op elektrisch

Volgens Wijnen is het de bedoeling dat gemeente Maasmechelen tegen 2030 ongeveer vijftig procent CO₂-reductie heeft bereikt (in 2050 tegen de honderd procent). Verder moet er tegen 2030 drie procent energiereductie per jaar zijn bereikt. De gemeente gebruikt daarom HVO100-diesel om auto’s, busjes en vrachtwagens op te laten rijden, onder meer een MAN-bus. De CO₂-uitstoot van dit type busjes bijvoorbeeld is tot negentig procent lager dan die van reguliere dieselbusjes. De afgelopen jaren is door de gemeente veel geïnvesteerd in laadinfrastructuur. Verder heeft Maasmechelen nog elektrische auto’s van het merk Volkswagen en Citroën en elektrische busjes van het merk Maxus. SBM gaat volgens Wijnen ook steeds meer naar elektrische toestellen toewerken, omdat dit beter is voor het milieu en voor het eigen personeel (geen uitlaatgassen meer).

‘Voorheen met de hand vullen’

Bij de Gemeentelijke Werkplaatsen worden wij verder rondgeleid door Kurt Gerits, Diensthoofd Werken. Dat Gemeente Maasmechelen een echte riviergemeente is, blijkt wel uit de grote zandzakvulmachine die de gemeente onlangs gekocht heeft. Ze staat prominent in een ruimte van de Gemeentelijke Werkplaatsen. Het gaat om een type Mammut AFM 150 van het Duitse merk Saquick, waarmee maar liefst 1.500 zandzakken per uur gevuld kunnen worden. Volgens Gerits een hele verbetering als je nagaat dat dit voorheen met de hand gedaan moest worden.

Op de Gemeentelijke Werkplaatsen staat er een Bobcat E20z-minigraafmachine die door de medewerkers gebruikt wordt voor onder meer kleine herstellingen aan wandel- en fietspaden en voor het delven van graven. Even verderop zien we een Nissan-vrachtwagen waar een Palfinger P 210 BK-hoogwerker op gemonteerd is met een werkhoogte van 21 meter. Deze wordt voornamelijk gebruikt voor werken en herstellingen aan gebouwen en snoeiwerken door SBM. De Caterpillar CB-224D wals die wij in een container op het terrein zien staan, wordt onder meer gebruikt door de twee (straat)klinkerploegen die de gemeente telt. Deze voeren kleinere herstellingen uit en vernieuwen stoepen volgens het stoepenplan. Even verderop staat een Komatsu PW98 MR 10-tons bandenkraan die gebruikt wordt voor wegenaanleg en de aanleg van parkings en dergelijke. Veel vrachtwagens van de Gemeentelijke Werkplaatsen zijn van het merk Volvo. Zo wordt met een Volvo FLL42 N2-vrachtwagen het vuil opgehaald van de vuilbakjes in het openbaar domein. In de winterperiode zet Maasmechelen de twee zoutstrooiers van Schmidt in die onder de overkapping van de werkplaatsen staan.

De Gemeentelijke Werkplaatsen kopen regelmatig nieuwe machines aan. Zo heeft de gemeente voor het vegen van fiets- en wandelpaden al een Bucher CityCat. Onlangs is via een Nederlandse verdeler een splinternieuwe straatveegmachine aangeschaft, de Dulevo D6 Veloce.

Meer bomen, smallere maaiers

Na deze rondgang door de Gemeentelijke Werkplaatsen gaan wij naar de groendienstafdeling van SBM om het materieel te bekijken. SBM heeft ondertussen bijna al zijn handgereedschap (Stihl) vervangen voor elektrische accumodellen. Alle bosmaaiers, haagscharen, kettingzagen en snoeischaren zijn inmiddels voor het grootste gedeelte elektrisch. De oude motorisch aangedreven machines worden, wanneer deze versleten zijn, vervangen door accumachines.

Volgens de groencoördinator van de groendienst van SBM had SBM lange tijd Wright-maaiers, maar wil Wright geen EU-keuringen meer laten uitvoeren om de machines in de EU toegelaten te krijgen. Vandaar dat SBM nu steeds meer – eveneens Amerikaanse – SCAG-maaiers aanschaft (na proeven te hebben gedaan met diverse merken). Onder meer twee SCAG V-ride II stand-on maaiers met een werkbreedte van 120 centimeter. Afgelopen mei zijn daar nog eens twee SCAG V-ride II modellen met een werkbreedte van 90 centimeter bijgekomen. Dat de maaimachines smallere werkbreedtes hebben, komt volgens de groencoördinator omdat er massaal bomen geplant worden en er met smallere machines vlotter gemanoeuvreerd kan worden.

Vlakbij deze SCAG stand-on maaier staat ook een loopmaaier die je in ons land niet vaak bij gemeentes ziet. Het gaat om een Etesia LH-loopmaaier. Verder zet de groendienst van SBM ook regelmatig een Schouten Panda P1404 maai-laadcombinatie in en ook de Grillo FD2200TS-frontmaaier (47 pk) bevalt volgens de SBM-groencoödinator goed. Hij wordt gebruikt voor het maaien van de voetbalvelden. De Schouten Panda P1404 maai-laadcombinatie wordt dan weer ingezet voor het klepelen van extensief grasland en je kunt er ook mee bladzuigen. Als je de klepels in de hoogste stand laat draaien, dan is de zuigkracht zo goed dat hij blad opzuigt. Ook heeft de groendienst een Schliesing 300MX-houtversnipperaar en twee Billy Goat DL2500S-bladzuigers. De Billy Goats zijn gemonteerd op een aanhangwagen om zo direct het blad te kunnen opzuigen en in de laadbak van de wagen te kunnen blazen. Om op het werk te geraken gebruikt SBM onder meer Ford Transit-wagens met een dubbele cabine (kan meer personeel in) bij de uitvoering van de groendienstwerkzaamheden. Verder heeft SBM zoals gezegd merken als Nissan en Citroën, en afgelopen juli kreeg het een nieuwe Volkswagen Transporter.

Om de bermen schoon te maaien en blad te zuigen in de Tuinwijk in de herfstperiode, heeft SBM een Vandaele JumboMax JX30-zuigwagen besteld.

Het bericht Maasmechelen doet veel in eigen beheer verscheen eerst op GreenTechPower.

De naam Gent zou afkomstig zijn van de Keltische waternaam ‘Gond’, later verbasterd naar het Germaanse ‘Gand’. In het Oudnederlands betekent ‘Ganda’ een samenvloeiing van waterwegen, en dat klopt precies met het ontstaan van de stad. Gent is namelijk gesticht bij de samenvloeiing van de Leie met de Schelde. In de zevende eeuw werden twee grote abdijen gebouwd in de stad Gent: de Sint-Baafsabdij (625 – 650) en de Sint-Pietersabdij (na 650). Gent zou eeuwenlang de belangrijkste stad van de Nederlanden zijn voor laken (gemaakt van wol), linnen (gemaakt van vlas) en katoen. Al in de negentiende eeuw had de stad de grootste vlasfabriek van Europa, vandaar ook haar bijnaam ‘het Manchester van het vasteland’.

‘Sinds 2000 besteden wij meer uit’

Op 28 september 1837 kwam voor het eerst een stoomtrein naar Gent. Vanaf 1874 waren er ook tramlijnen. Gedurende de beide wereldoorlogen had de stad weinig te lijden onder de bombardementen, zodat de vele historische gebouwen prachtig bewaard zijn gebleven in hun originele staat. Wel raakte de stad in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw in verval. Sinds de jaren negentig is de stad weer tot bloei gekomen.

Net als veel andere steden in ons land voerde de stad vroeger het meeste werk zelf uit: het proper houden, het groenwerk, en ook het onderhoud van de wegen. Sinds 2000 is de stad meer gaan uitbesteden volgens Bernd Van Wijnendaele en Benny De Cloet, respectievelijk stafmedewerker en teamcoach Regio Centrum van de Dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen van Gent. Vooral grotere herstellingen aan wegen en grotere groenprojecten worden uitbesteed aan aannemers. In 2004 nam Farys dan het beheer van het rioleringsstelsel over. De aanpak van alle werkzaamheden die de stad uitvoert, werd de afgelopen jaren steeds structureler en professioneler, aldus Van Wijnendaele. ‘Vroeger was het vaak ad-hocbeleid, dat is nu wel anders.’ De dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen werkt namelijk met heel wat applicaties, onder meer RADAR en een Wegen Informatie Systeem (WIS) om alle werken optimaal in te plannen en uit te voeren. Ook de samenwerking met andere partners, zoals Farys voor de riolering, Fluvius voor de openbare verlichting en de Groendienst van de stad zelf, loopt vlot.

De Stad Gent heeft diverse inkomstenbronnen zoals elke andere gemeente en stad in ons land. Een deel komt bijvoorbeeld via alle soorten gemeentelijke belastingen, belastingen op bedrijven en onroerende voorheffing. Maar de stad ontvangt ook subsidies van de Vlaamse overheid. Ze dient uiteraard zeer goed op haar budget en uitgaven te letten en zo effectief en efficiënt mogelijk de toegewezen middelen te besteden. ‘De uitdaging is keer op keer om met minder middelen zoveel mogelijk te doen om ons openbaar domein – de huiskamer van de stad – zo veilig en aangenaam mogelijk te houden’, aldus Van Wijnendaele.

Het Departement Stedelijke Ontwikkeling is  onder  meer verantwoordelijk voor het openbaar domein. Voor het beheer van het openbaar domein zijn twee schepenen bevoegd, namelijk Joris Vandenbroucke voor de wegen en Bram Van Braeckevelt voor het openbaar groen. Volgens Van Wijnendaele zet Gent momenteel in op diverse zaken, zoals meer groen in de stad, ontharden (minder stenen en asfalt) en autoluwere woonomgevingen. Verder wil de stad sluipverkeer voorkomen. De auto’s worden vooral over de grote wegen geleid. De stad zet ook in op ‘stappers’, ‘trappers’ en openbaar vervoer. Zoals iedereen weet, is Gent een echte studentenstad. De Universiteit Gent trekt zelfs wereldwijd studenten aan. En met 55.000 studenten en 15.000 man personeel heeft de universiteit een grote invloed op de sfeer in de stad.

Door de fusie van de stad met maar liefst dertien kleinere omliggende gemeenten in 1977 nam het grondgebied enorm toe. De omvang bedraagt momenteel een kleine 15.800 hectare (158 km²). Door de fusie vallen onder de Stad Gent ook gemeenten als Gentbrugge, Drongen, Wondelgem, Mendonk, Sint-Kruis-Winkel en Zwijnaarde. Een van de bekende parken waar Gentenaren kunnen wandelen is de groenpool Gentbrugse Meersen. Ook het natuurgebied Bourgoyen- Ossemeersen en De Campagne in het westen van de stad zijn goed gekend. In het zuiden van de stad is er het Parkbos, een 1.200 hectare grote groenpool. Een voorbeeld van een duurzame, groene herinrichting van een plein is Zandberg in het centrum van de stad.

Een voorbeeld van stadsvernieuwing waarbij veel rekening is

gehouden met zaken als duurzaamheid, ecologie en wateropvang is dan weer de splinternieuwe wijk Rute. Hier zijn wadi’s aangelegd in een natuurlijke omgeving, zodat het water bij hoosbuien daarin kan worden opgevangen en lokaal kan infiltreren, en dus niet rechtstreeks de riolering (over)belast. Mocht de wadi vol zijn, dan is dat geen probleem. Via een overstort en riolering loopt het water dan naar de achtergelegen Schelde.

Steeds meer centraal

In 2013 verrees een compleet nieuwe werkplaats met kantoren aan de Proeftuinstraat. Het is volgens Van Wijnendaele de bedoeling dat nog twee depots, die nu nog verspreid over de stad liggen, geïntegreerd worden in deze nieuwe centrale werkplaats. ‘In dat kader gaan Het Departement Stedelijke Ontwikkeling is  onder  meer verantwoordelijk voor het openbaar domein. Voor het beheer van het openbaar domein zijn twee schepenen bevoegd, namelijk Joris Vandenbroucke voor de wegen en Bram Van Braeckevelt voor het openbaar groen. Volgens Van Wijnendaele zet Gent momenteel in op diverse zaken, zoals meer groen in de stad, ontharden (minder stenen en asfalt) en autoluwere woonomgevingen. Verder wil de stad sluipverkeer voorkomen. De auto’s worden vooral over de grote wegen geleid. De stad zet ook in op ‘stappers’, ‘trappers’ en openbaar vervoer. Zoals iedereen weet, is Gent een echte studentenstad. De Universiteit Gent trekt zelfs wereldwijd studenten aan. En met 55.000 studenten en 15.000 man personeel heeft de universiteit een grote invloed op de sfeer in de stad.

Door de fusie van de stad met maar liefst dertien kleinere omliggende gemeenten in 1977 nam het grondgebied enorm toe. De omvang bedraagt momenteel een kleine 15.800 hectare (158 km²). Door de fusie vallen onder de Stad Gent ook gemeenten als Gentbrugge, Drongen, Wondelgem, Mendonk, Sint-Kruis-Winkel en Zwijnaarde. Een van de bekende parken waar Gentenaren kunnen wandelen is de groenpool Gentbrugse Meersen. Ook het natuurgebied Bourgoyen- Ossemeersen en De Campagne in het westen van de stad zijn goed gekend. In het zuiden van de stad is er het Parkbos, een 1.200 hectare grote groenpool. Een voorbeeld van een duurzame, groene herinrichting van een plein is Zandberg in het centrum van de stad.

Een voorbeeld van stadsvernieuwing waarbij veel rekening is

gehouden met zaken als duurzaamheid, ecologie en wateropvang is dan weer de splinternieuwe wijk Rute. Hier zijn wadi’s aangelegd in een natuurlijke omgeving, zodat het water bij hoosbuien daarin kan worden opgevangen en lokaal kan infiltreren, en dus niet rechtstreeks de riolering (over)belast. Mocht de wadi vol zijn, dan is dat geen probleem. Via een overstort en riolering loopt het water dan naar de achtergelegen Schelde.

Steeds meer centraal

In 2013 verrees een compleet nieuwe werkplaats met kantoren aan de Proeftuinstraat. Het is volgens Van Wijnendaele de bedoeling dat nog twee depots, die nu nog verspreid over de stad liggen, geïntegreerd worden in deze nieuwe centrale werkplaats. ‘In dat kader gaan wij volgend jaar de werkplaats herindelen en aanpassen’, zegt De Cloet. Achter het gebouw ligt de grote loods waar alle voertuigen geparkeerd worden. Aan de vele laadpalen is duidelijk te zien dat de stad voor de eigen diensten steeds meer inzet op elektrisch rijden. Ze schafte in 2000 haar eerste elektrische voertuig aan en volgens De Cloet wordt inmiddels de tweede generatie voertuigen (met een grotere actieradius en meer trekkracht) aangeschaft. Zo staan er in de loods nog enkel Renault Kangoo’s van de eerste generatie elektrische voertuigen.

Wat ons meteen opvalt, is een gedeelte in de loods met los zand en veel straatstenen overal. Wat staat daar te gebeuren? Van Wijnendaele: ‘Wij hebben hier een proefopstelling geplaatst voor praktische examens voor toekomstige plaveiers. Wij hebben een tekort aan plaveiers, geïnteresseerden kunnen zich dus steeds aanmelden bij ons.’ Even verderop in de stadsgarage staan vier elektrische Goupil G4-wagentjes. Die werden aangekocht tussen 2018 en 2021. De wagentjes met een laadvermogen van duizend kilogram en een aanhangergewicht van 1.400 kilogram bevallen zeer goed. Ze zijn uitgerust met ofwel fietspadstrooiers (winter) ofwel een hogedrukreinigingsinstallatie (zomer).

Deels zelf, deels uitbesteden

Eigen medewerkers van de Groendienst voeren quasi alle groenwerkzaamheden op het openbaar domein zelf uit, zowel het reguliere groenonderhoud als de (her)aanleg van groenvoorzieningen. Externe aannemers verzorgen alleen enkele specifieke beheerwerken, zoals het maaien van bermen, het scheren van hagen en het snoeien en kandelaren van bomen. Bij de dienst Wegen, Bruggen en Waterlopen gebeurt het regulier onderhoud (herstel van voetpaden, verkeersborden, straatmeubilair) ook door eigen personeel, dat ook een deel van de kleinere voetpad- en fietspadvernieuwingen doet. Aannemers staan dan weer in voor grote voetpad- en fietsvernieuwingen, vernieuwingen van toplagen in asfalt en integrale heraanlegprojecten.

Het departement Facility Management (FM) verzorgt het onderhoud van alle voertuigen bij de Stad Gent. Het bepaalt welke voertuigen wanneer vervangen moeten worden en regelt de herstellingen aan de voertuigen. Dat gebeurt in de centrale garage van FM bij de haven van Gent. De herstellingen aan kleinere machines worden uitgevoerd door mecaniciens van de Groendienst. Samen met de eerste generatie elektrische voertuigen, de Renault Kangoo’s, heeft de stad een vloot

Het bericht Gent besteedt meer en meer grotere herstellingen aan wegen en grotere groenprojecten uit aan aannemers verscheen eerst op GreenTechPower.

De eerste sporen van Oostende gaan terug tot de negende en tiende eeuw. Schaapherders en vissers leidden een eenvoudig leven in een kleine nederzetting op de toenmalige locatie, het oostelijke uiteinde van het schorreneiland Testerep. In de elfde eeuw werd de Testerepgeul tussen het eiland en het vasteland ingepolderd, waardoor het dorp niet meer op een eiland lag en zich beter kon ontwikkelen. In 1267 kreeg Oostende stadsrechten, maar de stad had geen muren, vestingen of bolwerken. Stormen en overstromingen dwongen in latere eeuwen Oostende landinwaarts te verhuizen. In 1372 werd de stad versterkt met palissades, maar daarna volgde een reeks hevige stormvloeden waardoor uiteindelijk het grootste gedeelte van de stad verzwolgen werd. Restanten van deze oude locatie van de stad werden overigens in 2016 op tweehonderd meter uit de kust herontdekt door onderzoekers van de Universiteit Gent. Na de Sint-Vincentiusvloed werd een nieuw Oostende opgetrokken, iets zuidoostelijker gelegen, dus niet meer op het vroegere eiland Testerep. In 1445 gaf graaf Filips de Goede aan Oostende toestemming om een haven aan te leggen. In 1447 werd Oostende opnieuw overstroomd, met als gevolg dat ze opnieuw landinwaarts verplaatst werd.

‘Koningin der Badsteden’

In 1830, onder impuls van de Belgische koning Leopold I, kon de Oostendse zeehaven verder uitgroeien. In 1838 had de inhuldiging van de spoorlijn Oostende-Brussel plaats. In 1865 werd Oostende ontheven van zijn functie als vesting en spoedig werden de vestingmuren rond de stad gesloopt. Hierdoor zou Oostende in korte tijd sterk uitbreiden. Dankzij de inspanningen van koning Leopold II bloeide Oostende in het begin van de twintigste eeuw als geen andere stad. De stad kreeg de bijnaam ‘Koningin der Badsteden’. De mondaine koning bouwde een belle-époquebadplaats met wereldfaam. Denk maar aan het Kursaal Oostende uit 1852 en het nieuwe theater uit 1905. Het mondaine lijstje werd verder aangevuld met de Koninklijke villa, de Koninklijke Gaanderijen, de Promenade, de Kiosk, het Stadstheater, het Leopoldpark en de beroemde Wellingtonrenbaan.

Door de toegenomen scheepvaart op Oostende was een tekort aan kaaimuren ontstaan. Daarom werd in de periode 1894-1914 de haven op ingrijpende wijze vernieuwd door aanpassing van de voorhaven en uitbouw van een nieuwe achterhaven. In 1897 ging de eerste elektrische tramlijn langs de kust rijden, vanuit Oostende richting Middelkerke-Bad. Dit is nu de moderne Kusttram langs al onze badplaatsen.

Oostende is in al die eeuwen dus twee keer verplaatst in verband met klimaatverandering en de kracht van de zee, die nog steeds een enorme rol speelt. Patrice Vanderbeke, technisch beleidscoördinator uitvoerende diensten van de directie Openbaar domein bij Stad Oostende, vertelt dat in 2021 de stad een extra kustverdedigingswerk over een lengte van één kilometer heeft gemaakt in de vorm van een halve meter brede betonrand. Deze betonrand is keurig weggewerkt in de openbare ruimte en valt amper op. Bij de gedeeltes waar het publiek er doorheen kan lopen zijn waterschuiven gemaakt die bij een storm op afstand automatisch dichtgeschoven kunnen worden. Door deze maatregel wordt de zee bij springtij in combinatie met harde wind toch tegengehouden, waardoor golven niet de gebouwen net achter de promenade kunnen bereiken. Een andere maatregel om de kust te beschermen zijn zandsuppletiewerken langs de kustlijn tussen de jachthaven en Raversijde. Wel is het volgens Vanderbeke bij deze methode zo dat het opgespoten zand als het weggeslagen is door de zee, weer opnieuw aangevuld moet worden. Tevens is er een gedeelte van de promenade over een lengte van één kilometer waar een mobiele stormmuur geplaatst kan worden. Het duurt in totaal vier uur om deze stormmuur met gemeentepersoneel te plaatsen.

Extensief maaibeleid

Wat de openbare ruimte betreft, heeft de stad een 0-tolerantie voor chemische middelen. Volgens Vanderbeke wordt op heel veel plaatsen waar gemaaid moet worden extensief gemaaid, zowel in het stadscentrum als in het buitengebied.Zowel in het stadscentrum als in het buitengebied. Een deel van de maaiwerkzaamheden wordt uitbesteed aan aannemers, net als het hagen scheren en onkruid verwijderen. In totaal wordt voor 1,3 miljoen euro uitbesteed aan aannemers, aldus Vanderbeke. In vergelijking met andere steden in ons land heeft Stad Oostende veel stedelijk gebied binnen de stadsgrenzen en relatief weinig buitengebied. In diverse nieuwe stadsdelen van Stad Oostende wordt inmiddels al met bufferbekkens gewerkt, waar het water bij hevige regenval automatisch naartoe stroomt. Zodoende wordt wateroverlast voorkomen. Een voorbeeld van een duurzame wijk wordt de verkaveling in de wijk Stene. Bij deze wijk komt ook een groot park waar gerecreëerd kan worden. Vanderbeke: ‘Daarvoor wordt het gedeelte ‘De Nieuwe Stad’ afgebroken en in de plaats daarvan wordt er terug een geheel nieuwe en duurzame wijk gebouwd.’

Uiteraard heeft Stad Oostende ook veel spullen op stock die met de zee te maken hebben, zoals bijvoorbeeld reddingsmaterialen, reddingsboeien en gereedschap voor onderhoud van het strand. Wat verderop op de stadswerf zien wij zeer veel afvalbakken liggen. Het blijkt dat de afvalbakken die op het strand stonden, net opgehaald zijn door gemeentewerkers omdat het winterseizoen aanbreekt. Voor ze in de opslag gaan, worden alle afvalbakken eerst keurig gereinigd. Een andere slimme strategie van Stad Oostende, waar veel andere steden in ons land nog van kunnen leren, is dat de afdeling Openbaar domein door de hele kuststad heen kleine depots heeft van waaruit gemeentewerkers hun werkzaamheden kunnen uitvoeren. Zodoende hoeft er minder heen en weer gereden en vervoerd te worden, wat uiteraard beter is voor het milieu en kosten bespaart.

Beachcleaner van Dhooghe

De stad heeft dit jaar haar Dhooghe beachcleaner van het bedrijf Dhooghe beachcleaners volledig vernieuwd en van een nieuwe verflaag voorzien. Voor de Dhooghe beachcleaner staat een John Deere 6135M met 141 pk. Het strand wordt met deze beachcleaners gereinigd tussen de paasdagen en de laatste dag van september. De strandreinigingsmedewerkers beginnen in die periode iedere dag om vijf uur, zodat ze weer weg zijn als de badgasten aankomen. Oostende heeft circa 73.000 inwoners. Het aantal toeristen dat deze kustplaats minimaal één keer per jaar bezoekt, ligt echter vele malen hoger. Op zich zijn Vanderbeke en Olivier Dildick, ploegbaas van de stadsgarage van Stad Oostende, blij met alle toeristen die komen. Een minpunt is helaas dat ze ook veel afval op het strand achterlaten. Vanderbeke: ‘Oostende is via het spoor zeer goed bereikbaar, dus vanuit Brugge, Eupen, Antwerpen en Kortrijk ben je in relatief korte tijd hier. Vandaar dat er ook veel mensen uit ons eigen binnenland op onze stranden afkomen. Vooral in het weekend.’ Er komen zoveel toeristen naar de negen kilometer strand bij Oostende dat de prullenbakken ‘s zomers drie keer per dag geleegd moeten worden.

‘Al het onderhoud doen wij zelf’

Volgens Olivier Dildick, ploegbaas van de stadsgarage van Stad Oostende, voert de dienst Openbaar domein al het onderhoud inclusief herstellingen aan de maar liefst 264 voertuigen van de stad zelf uit. De stad heeft vier mekaniekers in dienst en één professionele lasser. Daarmee bespaart ze uiteraard veel geld. De stad is niet selectief in merken wat de auto’s betreft. Ze heeft auto’s van het merk Ford, Fiat, Opel, Renault, Citroën, Peugeot en Toyota. Verder heeft de stad nog een aantal cng-auto’s, onder meer van het type Fiat Doblo. De laatste jaren zien we dat door alle diensten van de stad steeds meer elektrische auto’s worden aangeschaft.

Oostende heeft onder meer twee Ravo E6 iSeries-veegmachines en één Aebi Schmidt P250 veegmachine. Met een Scania 250-afvalwagen worden de vuilnisbakken in de stad geleegd. Naast Scania’s heeft de stad nog vrachtwagens van DAF en MAN. Die worden volgens Vanderbeke zo breed mogelijk ingezet. De vrachtwagens worden bijvoorbeeld gebruikt voor vervoer van containers, grondverzet, vervoer van materiaal voor evenementen, soms ook voor het vervoer van verkeersborden. Om het rijtje te vervolmaken heeft de stad vijf VDK-ophaalwagens om de vuilnisbakken in de stad leeg te halen. Een deel van de gemeentewerkers werkt nu nog met gangbare bakfietsen om de stad te reinigen en afval op te ruimen, maar Oostende is van plan om elektrische bakfietsen te kopen, zodat de gemeentewerkers zich makkelijker kunnen verplaatsen.

Iveco Daily 70-180 Hi-Matic

Bomen snoeien en kappen doet Stad Oostende in eigen beheer. In 2014 kocht de stad een nieuwe WS/23-75DT-houtversnipperaar van TS. Een machine die tot tevredenheid stemt volgens Vanderbeke, zeker in combinatie met de Hummer-achtige Iveco Daily 70-180 Hi- Matic met grote laadbak achterop waar onder meer alle benodigd klein gereedschap in kan. De stad heeft één Iveco Daily 70-180 Hi-Matic met grote laadbak en één Iveco Daily met 4×4-aandrijving (hoog model). Op de kop van de Iveco 70 – 180 Hi Matic’s zit ook een lier, zodat onder alle omstandigheden gewerkt kan worden en desnoods een voertuig dat bijvoorbeeld vastzit op het strand zonder enige moeite uit het zand getrokken kan worden. Voor de veegwerkzaamheden van de stad worden twee New Holland Boomer 45D-tractoren ingezet, met daarvoor Adler K 600-veegborstels. Met deze veegcombinatie worden vooral de stoepen en fietspaden in de stad geveegd en opgewaaid zand van de zeedijk verwijderd. In de winterperiode worden de twee New Holland Boomer 45D-tractoren ingezet voor strooiwerkzaamheden. Als we door de stad rijden, zien we in een wijk net twee boomverzorgers van de stad de platanen snoeien. Daarbij worden Stihl-accuzaagmachines gebruikt. Zoals te zien is aan de laadruimte van de Iveco Daily die ze bij zich hebben, werkt de stad inmiddels meer en meer met accumachines van Stihl en Pellenc. Verderop zien weVerderop zien we gemeentewerkers de riolen leegzuigen met een Scania R480LB-camion met zuiginstallatie en grote tank achterop.

Glutton- en Tenax-machines

Ook heeft de kuststad zes Glutton Collect elektrische straatzuigers. Reden waarom Oostende voor de Glutton Collect gekozen heeft, is omdat met deze machine veel sneller en efficiënter gewerkt kan worden. Volgens Vanderbeke doet de Glutton het werk van drie arbeiders. Met deze straatzuiger kun je makkelijk sigarettenpeuken uit moeilijk te bereiken plaatsen opzuigen, zoals uit boomroosters en dergelijke. Verder heeft de stad in 2020 een Italiaanse elektrische straatreiniger gekocht, de Tenax-Electra 2.0 hydros. Met deze machine kunnen de stoepen, pleinen en straten van Oostende schoongespoten worden. De machine heeft een rondomzichtcabine waardoor de chauffeur alles goed in de gaten kan houden. Volgens Vanderbeke kan met deze Tenax-machine perfect kauwgom besproeid worden. ‘Daarna kan de kauwgom – voor alle gemeentes en steden in ons land een lastig item om van de straat te krijgen – makkelijker verwijderd worden met een borstelmachine.’ Ook voor meeuwenuitwerpselen, die soms net zo hardnekkig vastzitten als kauwgom, biedt de Tenax een uitkomst. Om alle elektrische voertuigen en toestellen van stroom te kunnen voorzien liggen er inmiddels heel veel zonnepanelen op de daken van de gebouwen die Oostende in bezit heeft.

Het bericht ‘Alle herstellingen en onderhoud doen wij zelf’ verscheen eerst op GreenTechPower.

Het bericht De vierde industriestad van Vlaanderen is volop aan het verduurzamen verscheen eerst op GreenTechPower.