Waarom steeds meer tuinaanleggers en greenkeepers kiezen voor een preventieve inzet van silicium Extremere weersomstandigheden, strengere duurzaamheidseisen en intensiever gebruikte sportvelden vragen om een andere kijk op plantgezondheid. Niet langer draait het uitsluitend om bemesting of gewasbescherming, maar steeds vaker om het vergroten van de natuurlijke weerbaarheid van de plant. In die ontwikkeling krijgt silicium een […]
Extremere weersomstandigheden, strengere duurzaamheidseisen en intensiever gebruikte sportvelden vragen om een andere kijk op plantgezondheid. Niet langer draait het uitsluitend om bemesting of gewasbescherming, maar steeds vaker om het vergroten van de natuurlijke weerbaarheid van de plant. In die ontwikkeling krijgt silicium een opvallend prominente plaats. Hoewel het officieel geen essentieel voedingselement is, laten zowel wetenschappelijk onderzoek als praktijkervaring zien dat silicium de celstructuur versterkt, de opname van belangrijke nutriënten ondersteunt en de tolerantie voor droogte, zoutstress en ziektedruk kan vergroten. Daarmee ontwikkelt het zich tot een waardevol hulpmiddel voor tuinaanleggers , greenkeepers en sportveldbeheerders die streven naar duurzame en robuuste grasmatten.
Silicium is na zuurstof het meest voorkomende element in de aardkorst en komt van nature voor in zand, kwarts, gesteenten en mineralen zoals lava- en steenmeel. Lange tijd kreeg het weinig aandacht binnen de plantenvoeding, omdat gewassen ook zonder silicium kunnen groeien. Inmiddels is duidelijk geworden dat een goede beschikbaarheid van plantopneembaar silicium de vitaliteit van veel gewassen aanzienlijk kan verbeteren, vooral wanneer deze moeten groeien onder ongunstige groeiomstandigheden.
Voor sportvelden, golfbanen en openbaar groen is dat bijzonder relevant. Gras wordt steeds vaker blootgesteld aan hittegolven, langdurige droogte, intensieve betreding en bodemverdichting. In dergelijke situaties kan silicium bijdragen aan het behoud van een gezonde en veerkrachtige zode.
De belangrijkste functie van silicium ligt in de opbouw van stevigere plantencellen. De plant neemt silicium bij voorkeur op als mono-siliciumzuur, waarna het wordt afgezet in de celwanden. Hierdoor ontstaat een mechanisch sterkere plant die beter bestand is tegen slijtage en externe belasting.
Voor sportgras vertaalt zich dat in een hogere tolerantie voor intensieve bespeling, een betere weerstand tegen uitdroging en een sneller herstel na mechanische schade. Ook sierplanten en heesters profiteren van deze versteviging. Bladeren worden steviger en vormen, samen met voldoende calcium, een effectievere fysieke barrière tegen vraat door insecten en het binnendringen van ziekteverwekkers.
De waarde van silicium beperkt zich niet tot de celstructuur. Onderzoek wijst erop dat planten met een goede siliciumvoorziening efficiënter omgaan met droogte, hoge temperaturen en zoutbelasting. Silicium helpt de plant beter te functioneren wanneer de omstandigheden minder gunstig zijn en ondersteunt daarmee de continuïteit van de groei.
Silicium vervangt uiteraard geen beregening of zorgvuldig beheer, maar kan wel bijdragen aan een stabielere grasmat tijdens perioden van klimaatstress. Juist in een tijd waarin waterbeschikbaarheid steeds vaker onder druk staat, is dat een interessante eigenschap.
Een belangrijk, maar minder bekend effect van silicium is de ondersteuning van de opname van calcium en in zekere mate ook borium. Beide elementen zijn essentieel voor de vorming van sterke celwanden en gezonde plantencellen.
Zelfs wanneer voldoende calcium in de bodem aanwezig is, kan een tekort aan plantbeschikbaar mono-siliciumzuur de benutting ervan beperken. Omdat zowel calcium als silicium slechts beperkt worden verplaatst binnen de plant, is een continue aanvoer tijdens de groeiperiode wenselijk. De combinatie van beide elementen resulteert in stevigere weefsels en een grotere tolerantie voor uiteenlopende stressfactoren.
De invloed van silicium op schimmelziekten is de afgelopen jaren uitgebreid onderzocht. Bij verschillende grassoorten zijn positieve effecten waargenomen op de ernst van onder meer dollar spot en fusarium.. Tegelijkertijd blijkt de effectiviteit afhankelijk van factoren zoals grassoort, bodemtype, beschikbaarheid van silicium en de toegepaste dosering.
Daarom moet silicium niet worden gezien als een vervanger van geïntegreerd ziektebeheer, maar als een bouwsteen binnen een bredere strategie waarin maaibeheer, bodemgezondheid, voeding, watermanagement en preventieve maatregelen gezamenlijk zorgen voor een weerbare grasmat (IPM maatregelen)
Niet elke siliciumbron is even effectief. Voor directe opname door de plant verdient orthosiliciumzuur de voorkeur. Deze vorm kan zowel via de wortels als via bladtoepassing worden opgenomen en laat zich bovendien goed combineren met diverse meststoffen en sporenelementen.
Daarnaast worden steenmeel en lavameel regelmatig ingezet als natuurlijke siliciumbronnen. Deze producten dragen bij aan de aanvulling van de bodemvoorraad, maar geven hun silicium geleidelijk af en werken daardoor minder snel dan vloeibare formuleringen met direct beschikbaar orthosiliciumzuur.
In de praktijk op golfbanen worden soms hoge verwachtingen uitgesproken over silicium, zoals een sterk verhoogde balsnelheid of een direct zichtbaar schoner maaibeeld. Persoonlijk heb ik dat nog niet waargenomen. De grootste winst zit echter vooral in de structurele verbetering van de plantkwaliteit. Een goed gevoede plant met voldoende silicium blijft onder moeilijke omstandigheden langer vitaal, herstelt sneller en is beter bestand tegen zowel mechanische als klimatologische belasting.
Daarmee is silicium geen wondermiddel, maar wel een waardevolle investering in de weerbaarheid en duurzaamheid van de grasmat.
1. Werk preventief
Begin tijdig met toepassingen, ruim vóór perioden van hitte, droogte of intensieve belasting. Silicium moet eerst in de plant worden opgenomen voordat de positieve effecten zichtbaar worden.
2. Kies voor plantbeschikbaar orthosiliciumzuur
Deze vorm wordt snel opgenomen via blad en wortels en levert doorgaans de meest directe resultaten op.
3. Combineer silicium met een uitgebalanceerde bemesting
Silicium vervangt geen basisbemesting. De beste resultaten worden bereikt wanneer stikstof, fosfaat, kalium, calcium en sporenelementen op orde zijn.
4. Zorg voor regelmaat tijdens de groeiperiode
Omdat silicium en calcium slechts beperkt mobiel zijn in de plant, verdient een frequente aanvoer de voorkeur. In de actieve groeifase kiezen veel beheerders voor toepassingen met tussenpozen van ongeveer tien tot veertien dagen, afhankelijk van groeiomstandigheden en bemestingsstrategie.
5. Spuitvloeistof moet een pH van 5 tot 5,5 hebben voor de beste werking en opname.
Met meer dan 25 jaar ervaring in de golfsector als hoofdgreenkeeper is Koen Verhelst een voorstander van het aanpakken van problemen bij de bron en dit op een duurzame manier. Als adviseur bij Intergrow NV deelt hij zijn expertise en passie voor duurzame oplossingen in de groensector.
