De Panne is een levendige kustgemeente in ons land waar toerisme een zeer belangrijke rol speelt. In de drukke zomermaanden bruist het er van de bezoekers. Ondertussen kiezen ze hier wel bewust voor duurzaamheid, met steeds meer elektrische voertuigen en machines én een indrukwekkende regenwaterbuffer van 200.000 liter voor het groenonderhoud. Met deze waterbuffer wordt al het groen in de gemeente van water voorzien.
In het gebied van Adinkerke, vandaag de dag de enige deelgemeente van de gemeente De Panne, was al in de vijfde eeuw voor Christus bewoning aanwezig. De naam ‘Adinkerke’ vindt men voor het eerst vanaf de twaalfde eeuw terug. De Panne ontstond veel later, namelijk rond 1782 in de tijd van de Oostenrijkse Nederlanden. Die Oostenrijkse Nederlanden stonden onder gezag van de Oostenrijkse keizer Jozef II. Deze wilde de kustvisserij stimuleren. Hierdoor werd door vooraanstaande burgers uit Veurne een nederzetting opgericht die men in eerste instantie Sint-Jozefsdorp noemde en later Kerckepanne. De nederzetting was gelegen tussen de duinen en de zee. En dat is ook de betekenis van de huidige naam De Panne: een (duin)panne is een komvormige diepte in de duinen. Het kleine gehuchtje werd in 1789 een parochie van het toen nog belangrijkere Adinkerke, en werd in 1799 administratief bij de gemeente Adinkerke gevoegd.
Rond 1900 belangrijke vissersplaats
Rond 1900 groeide het kleine vissersdorp Sint-Jozefsdorp uit tot een belangrijke visserijgemeente. Vissers uit Knokke-Heist legden hun boten, de zogenaamde pannepotten, gewoon op het strand. Rond 1911 telde De Panne een honderdtal van deze typische vissersboten en was het, na Oostende, de grootste vissersgemeenschap aan onze kust. Tegelijkertijd ontdekte de Brusselse elite het idyllische dorpje. De Panne ontwikkelde zich tot een mondaine badplaats met grote hotels en luxe vakantiehuizen, omringd door uitgestrekte bossen. In totaal bezit De Panne ongeveer veertig hectare bos en zevenhonderd hectare duinen, terwijl Adinkerke voornamelijk landbouwgebied is.
Beroemd is ook de twintig meter hoge Kykhill (‘kijkheuvel’) in het centrum. Vanaf deze duintop volgden vissersvrouwen vroeger hun mannen op zee. Ook beroemd zijn natuurlijk de karakteristieke strandwagentjes die het strand van De Panne sieren. En de kustgemeente is tevens bekend om haar zeilwagens en de zeilwagensport.
‘Geluk zit in een klein Hoekje’
De Panne telt circa 12.000 inwoners, maar in de zomer loopt dat op met circa 90.000 extra verblijvers. Slechts 8,5% van het 2.663 hectare grote grondgebied is bebouwd. De Panne heeft een wandeldijk die tevens als zeedijk functioneert. De gemeente beschikt naast de zeedijk ook over een extra wandeldijk op het strand. Dankzij het brede strand – bij eb ongeveer 200 meter, bij vloed nog steeds pakweg 100 meter – zijn er geen golfbrekers nodig.
Zeer bekend en onlosmakelijk aan De Panne verbonden is natuurlijk een van onze bekendste pretparken, Plopsaland. Het ligt tussen Adinkerke en De Panne. In de Eerste en Tweede Wereldoorlog is enorm gestreden in dit gebied, vandaar dat er hier ook twee grote militaire begraafplaatsen te vinden zijn. Ongeveer zeventig procent van de inkomsten van de gemeente komt uit het toerisme, onder meer ook door Plopsaland natuurlijk en de vele tweede verblijven die De Panne heeft. ‘De zon, de zee, onze natuurgebieden en onze stranden zijn ons visitekaartje’, zegt Gert Vienne, teamchef bij de Technische Dienst.
Opvang 200.000 liter regenwater
Een ander speerpunt in het beleid van de gemeente is om zo veel mogelijk regenwater op te vangen van de daken van gemeentelijke gebouwen, evenals het regenwater van de Sint-Pieterskerk. Deze kerk is ontwijd en wordt momenteel omgebouwd tot nieuwe bibliotheek, die een nieuwe parel en ontmoetingsplek zal worden in De Panne. De slogan die wij op een auto in de gemeentewerf zien hangen, luidt dan ook: ‘Regenwater, we vangen het op voor later!’ De gemeente heeft twee van deze speciale regenwatertankwagens. De regenwaterreservoirs zitten bij alle openbare gebouwen van de gemeente. In totaal gaat het daarbij om maar liefst 200.000 liter aan regenwaterreservoir. Met de twee regenwatertankwagens met sproeier achterop wordt al het groen in de gemeente van water voorzien. Vienne: ‘Om al het groen in onze gemeente van water te voorzien, zijn wij per dag circa 10.000 liter water kwijt.’ De gemeente heeft dus een buffer van ongeveer twintig dagen, dan is hij op en moet met leidingwater gesproeid worden. Momenteel onderzoekt men mogelijkheden om rivierwater te kunnen gebruiken, maar dat is lastig in verband met de verzilting.
Nieuwe gemeentewerf in Adinkerke
De Technische Dienst van de gemeente De Panne zit gedeeltelijk nog in De Panne zelf, maar heeft sinds 1999 een eigen stek in deelgemeente Adinkerke met 3.280 vierkante meter aan gebouwen. Er werd voor Adinkerke gekozen omdat bebouwing van een dergelijke omvang met ook nog een groot terrein er omheen (het terrein bedraagt in Adinkerke zesduizend vierkante meter) in De Panne niet meer te realiseren was. In een van deze gebouwen zijn ook een metaalbewerkingsafdeling en een schrijnwerkerij gehuisvest.
Volgens Nico Rooms, medewerker van de groendienst, werden in de jaren tachtig en negentig de meeste werkzaamheden nog door het gemeentepersoneel zelf uitgevoerd. Vandaag is die aanpak geëvolueerd: ongeveer zestig procent van de taken gebeurt nog intern, terwijl veertig procent wordt uitbesteed aan externe aannemers. Rooms: ‘Deze verschuiving is geen toeval, maar het resultaat van een bewuste strategie waarbij we voortdurend evalueren hoe we onze middelen het best inzetten. We kijken daarbij niet alleen naar kostenefficiëntie, maar ook naar de kwaliteit van uitvoering en de snelheid van dienstverlening.’
Vooral wegenwerken en patrimoniumbeheer worden vaker uitbesteed, omdat gespecialiseerde aannemers daar vaak schaalvoordelen en technische expertise bieden. Bij herstellingen in de openbare ruimte worden grotere ingrepen toevertrouwd aan externe partijen, terwijl kleinere herstellingen door de eigen medewerkers worden verzorgd.
‘Kwaliteit, zeker ook vanwege toerisme’
In de zomerperiode heeft de groendienst van de gemeente 28 medewerkers ter beschikking, maar omdat het zo veel werkzaamheden betreft, worden ook nog jobstudenten en seizoenwerkers ingezet. De maai- en snoeiwerkzaamheden aan bomen en struiken voert de gemeente gedeeltelijk zelf uit. Volgens Rooms wil de gemeente niet te veel uitbesteden, omdat dit vaak ten koste van de kwaliteit gaat. Vienne voegt eraan toe dat er continu geëvalueerd wordt tussen uitbesteden of uitvoeren in eigen beheer. Wat het uitvoeren van de werkzaamheden betreft, werkt De Panne overigens zeer structureel. De gemeente is verdeeld in zones en op één dag wordt in een zone door gemeentewerkers zowel gesnoeid, geborsteld als het onkruid gebrand. In die zone geldt dan een tijdelijk parkeerverbod. Iedere zone wordt tweemaal per jaar volledig aangepakt, waarbij men tussendoor ook nog onderhoudswerken uitvoert. Bijzonder is dat de gemeente biologische plantversterkers inzet om het groen robuuster te maken. De biologische plantversterker Oenosan wordt met een Delvano- spuitmachine gespoten.
Strandreiniger verkocht
Omdat de gemeente nog steeds ongeveer zestig procent van alle werkzaamheden zelf uitvoert, heeft zij ook een groot voertuigen- en machinepark uiteraard. Bij kustgemeentes in ons land betreft dit vaak ook een strandreiniger om afval uit het zand te zeven. Ook De Panne had er destijds een, namelijk een Cleaning Boy-strandreiniger, maar die is in 2024 verkocht. Rooms: ‘Het probleem is dat strandreinigers, naast afval, ook veel natuurlijke materialen meenemen die voor de natuur van groot belang zijn. Denk bijvoorbeeld aan zeewier.’ Vandaar dat de gemeente sinds 2024 het afval gewoon weer met de hand van het strand haalt. Daarbij is het handig dat er bij De Panne een betonnen pad midden over het strand loopt. De strandreinigers kunnen hierdoor makkelijk bij het strand komen.
Voor het schoonhouden van de promenade aan de kust gebruikt de gemeente onder meer de KM 25060 H-rolbezemveegmachine van Kersten. De werkbreedte is 2,5 meter en onder meer de wandeldijk wordt ermee geveegd. Een andere combinatie om alles proper te houden bij de kust en om zand te verplaatsen (na een storm bijvoorbeeld) is de Fendt 311 Vario-tractor met aan de voorarm ofwel een schepbak, ofwel een zandschuif. De zandschuif komt van Boone Ivan uit Veurne.
Dit jaar schafte de gemeente twee elektrische fietswagentjes aan van Stuyf, een bedrijf dat gevestigd is in Edegem. Het gaat om de Stuyf CE Pickup. De karretjes zien er vrolijk uit met hun hemelsblauwe kleur, en er zit zeer goede verlichting op. Volgens Stefanie Houquet, Unit Lead Groen bij de gemeente De Panne, zijn de elektrische fietswagentjes aangeschaft vanwege het feit dat de afstanden te voet binnen de gemeente te groot zijn om alles op één dag te kunnen doen. Volgens Houquet is de Stuyf CE Pickup een elektrisch en compact werkvoertuig dat perfect is voor stedelijk onderhoud en last mile toepassingen. Het combineert een ruime actieradius, praktische laad-en opbergmogelijkheden en flexibel gebruiksgemak op fietspaden en in smalle straten. De schoonmaakploeg van de gemeente heeft de beschikking over twee Dacia Dokker Pick-ups.
Grillo-ruwterreinmaaier en Ripagreen-onkruidbranders
De Panne heeft ook machines die je bij andere steden en gemeentes in ons land niet gauw ziet, zoals bijvoorbeeld ruwterreinmaaiers. Zo heeft de gemeente sinds februari dit jaar een Grillo Climber 10 AWD22-27 ruwterreinmaaier. Met de maaier worden vooral bermen en ruwe terreinen gemaaid. Met de andere, de Grillo FD1309-frontmaaier, maait men vooral de woonwijken en grote oppervlaktes waar maaisel niet mag blijven liggen. Verder heeft de gemeente, naar tevredenheid, ook achttien Honda HRH 536 professionele hydrostatische loopmaaimachines. Voor het bestrijden van onkruid in deze kustgemeente worden onder meer Ripagreen Easy Kit-onkruidbranders ingezet. Deze Ripagreen-branders koopt de gemeente bij een verdeler van Pivabo.
Medewerkers van de groendienst komen tijdens onze rondgang net terug van een drukke werkdag. Aan hun uitrusting en wat er in de aanhangwagens ligt, is te zien dat de gemeente veel Stihl-toestellen in gebruik heeft. Volgens Rooms had de groendienst ook Pellenc-toestellen, maar gaat de gemeente stilletjesaan over op Stihl. Dat merk is net iets goedkoper en iets compacter, zegt Rooms. Circa vijftien procent van alle toestellen is al op accu, alleen de bosmaaiers nog niet. Voor elektrische snoeischaren verkiest De Panne het merk Felco.
Al ongeveer 20 procent wagenpark elektrisch
Van de muskusrattenbestrijding wordt bij de gemeente De Panne serieus werk gemaakt. Ook de ploeg die daarvoor instaat, komt net terug van haar dagelijkse werkzaamheden. Op andere vlakken krijgt de natuur juist weer meer ruimte. De dag van ons bezoek wordt net in een wijk een grote bijenburcht gemaakt door medewerkers van de gemeente. Die wordt gerealiseerd met de E20z-minigraver van Bobcat. De gemeente heeft ook een Bobcat S590-schranklader waarmee reinigingswerken op de zeedijk en het strand worden verricht.
Meer en meer stapt De Panne over op elektrische auto’s en busjes. Ongeveer twintig procent van de auto’s is al elektrisch. De gemeente heeft ook veel Volvo’s, van wielladers tot vrachtwagens. Naast Volvo is MAN een merk dat hier te vinden is. De MAN TGS 33.430 wordt onder meer ingezet voor het ledigen van groencontainers en ondergrondse afvaleilanden, en voor vervoer in het algemeen. Ook heeft de gemeente een Caterpillar TH3510D-verreiker. Hiermee worden de vlaggen vervangen, bomen gesnoeid en daken gereinigd. Net zoals zo veel gemeentes in ons land heeft De Panne ook twee elektrische Glutton Collect-straatzuigers.