Het loont meer dan de moeite voor iedere zelfstandige of openbaar bestuur om de uitzonderingen te onderzoeken. Navraag bij ‘bevoegde instanties’ in België, Nederland en Frankrijk om meer duidelijkheid te krijgen, gaf enkel meer onduidelijkheid. Zeker voor lichtevrachteigenaars die in de grensregio wonen en geregeld de grens oversteken met een aanhangwagen. Of voor de tuinaannemer die met zijn pick-up een beurs in een buurland gaat bezoeken.

Overzicht tot 2026

Tot dit jaar gold dat een tachograaf verplicht was voor voertuigen > 3,5 ton MTM in professioneel goederenvervoer.

Bestelwagens ≤ 3,5 ton hadden normaal geen tachograafplicht, op enkele uitzonderingen na zoals bijvoorbeeld in combinatie met een speciaal aangepaste trailer.

Vanaf 2026

Vanaf 1 juli 2026 moeten bestelwagens of lichte vrachtauto’s > 2,5 ton en < 3,5 ton uitgerust zijn met een ‘smart tachograaf’ als ze ingezet worden voor internationaal goederenvervoer of cabotage (vervoer binnen een ander EU-land). Ze vallen dan ook onder de rij- en rusttijdenwetgeving.

Kort samengevat

Zodra je met een bestelwagen > 2,5 ton MTM grensoverschrijdend transport doet, wordt hij behandeld zoals een vrachtwagen op vlak van rij- en rusttijden.

Opgelet: bestelwagens/pick-ups die enkel nationaal rijden, hoeven geen tachograaf.

Overzicht volgens gewichtsklasse

Om het iets overzichtelijker te maken, bekijken we de regeling per gewichtsklasse:

Tot 2,5 ton

Geen tachograafplicht volgens EU-tachograafregels

Van 2,5 tot 3,5 ton (lichte vracht / bestelwagen)

Nationaal transport: ‘meestal’ geen tachograaf

Internationaal transport over de EU-grens: vanaf 1 juli 2026 tachograaf verplicht.

Meer dan 3,5 ton

Tachograaf verplicht met respecteren van rij- en rusttijden.

Uitzonderingen

Een wet zou geen wet zijn als er geen uitzonderingen waren. En dat maakt de regeling nu net zo troebel of zorgt voor willekeur, waardoor het het woord van de bestuurder is tegenover dat van de overheid:

• Niet-commercieel vervoer (privévervoer dus)
• Transport waarbij vervoer niet de hoofdactiviteit is (bv. een tuinaannemer met materiaal)
• Bepaalde lokale vrijstellingen of nationale uitzonderingen (bv. tijdelijke uitzonderingen voor elektrische bestelwagens in België onder bepaalde voorwaarden)

De 100km-regel

Deze 100km-regel is een vrijstelling op de tachograafregel, maar niet in alle situaties. Concreet betekent dit dat er een uitzondering is voor: tuinaannemers, ambachtslui en vakmensen die materiaal, gereedschap of machines vervoeren voor eigen gebruik én waarbij rijden niet de hoofdactiviteit van de bestuurder is én die binnen een straal van 100 km rond de vestigingsplaats blijven.

Wanneer is deze regel niet van toepassing?

• Als je goederenvervoer tegen betaling doet en vervoer de hoofdactiviteit is zoals bij een transportbedrijf of pakjesdienst
• Wanneer je internationaal transport uitvoert
• Wanneer je buiten de straal van 100 km komt
• Als je personeel inzet dat hoofdzakelijk chauffeur is

Praktisch voorbeeld bij de 100km-regel

Er is geen vrijstelling voor een koerierbedrijf met bestelwagens, voor een transportfirma die goederen van klanten vervoert of voor een bestelwagen die naar het buitenland rijdt.

Bij controle wordt er gekeken naar de activiteit van het bedrijf, niet enkel naar de rit. De ‘eigen goederen’ moeten effectief ‘voor eigen gebruik’ zijn, niet voor levering aan klanten met transportservice.

Stappen die gezet dienen te worden

• Een bestuurderskaart voor de eigenaar en de chauffeur(s) van de lichte vracht
• Een bedrijfskaart voor de onderneming
• De juiste apparatuur en procedures om de gegevens van de tachograaf en bestuurderskaarten tijdig uit te lezen, te bewaren en te analyseren
• Eventueel een opleiding om de gebruikers van deze tachograaf het correct gebruik van de tachograaf en de naleving van de Europese rij- en rusttijden bij te brengen.

Voorbeeld uit de praktijk

Een Belgische tuinaannemer met een bestelwagen van 3 ton die alleen in België werkt, hoeft geen tachograaf. Als diezelfde aannemer planten tegen betaling vervoert naar Nederland of Frankrijk, dan is vanaf 1 juli 2026 een smart tachograaf verplicht. En hier begint de grijze zone: als een aannemer uit Bouillon een werf net over de grens in Noord-Frankrijk heeft, en hij levert plantgoed (uiteraard tegen betaling), moet hij dan een tachograaf hebben of niet?

Opgelet: de vrijstelling voor ‘eigen vervoer’ geldt vaak niet voor internationaal vervoer en de exacte invulling verschilt per lidstaat.

Risico’s bij het niet naleven

De Europese wetgever mag dan zwak zijn in het uitwerken van duidelijke regels, hij is des te sterker in het uitwerken van boetes die niet in verhouding staan tot de feiten. Wie na 1 juli 2026 met een bestelwagen (met een MTM tussen 2.500 en 3.500 kg) internationaal rijdt zonder de verplichte ‘smart tachograaf’ riskeert hoge boetes bij controles in binnen- en buitenland. We hebben rondgebeld en dat leverde de conclusie op dat de verschillende instanties gewoon niet weten wanneer iemand vrijgesteld is of wanneer niet. En dat zet de deur open voor willekeur.

De boetes in de andere Europese landen

Elk land hanteert andere boetes voor het niet naleven van de regels, lees: het installeren van een smart tachograaf. Voor België vonden we bij het afsluiten van dit artikel nog geen cijfers, maar hierbij alvast enkele voorbeelden uit het buitenland:

Duitsland – Smart tachograaf versie 2 niet geïnstalleerd en gebruikt voor de voorgeschreven deadline: € 200 – € 1.500

Finland – Gevangenisstraf gebaseerd op het salaris van de chauffeur, met een minimum van 10 strafdagen en een maximum van 18 strafdagen of 25 dagen

Frankrijk – Geen goedgekeurde tachograaf geïnstalleerd en gebruikt: één jaar gevangenis en een boete van € 30.000

Hongarije – Smart tachograaf versie 2 niet geïnstalleerd en gebruikt voor de voorgeschreven deadline: € 2.030

Italië – Geen goedgekeurde tachograaf geïnstalleerd en gebruikt: € 866 – € 3.464

Nederland – Smart tachograaf versie 2 niet geïnstalleerd en gebruikt voor de voorgeschreven deadline: € 4.400

Polen – Transport zonder goedgekeurde tachografen en homologatiecertificaat: € 2.316

Portugal – Geen goedgekeurde tachograaf geïnstalleerd en gebruikt: € 1.200 – € 6.000

Roemenië – Besturen van een voertuig zonder ingebouwde goedgekeurde tachograaf of uitgerust met een tachograaf die niet overeenkomstig de wettelijke voorschriften is geïnstalleerd: € 1.800 – € 2.400

Spanje – Smart tachograaf versie 2 niet geïnstalleerd en gebruikt voor de voorgeschreven deadline: € 2.001 – € 4.000

Tsjechië – Smart tachograaf versie 2 niet geïnstalleerd en gebruikt voor de voorgeschreven deadline: tot € 13.806

Meer info:

www.transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/mobility-package

Het bericht De lichte vracht aan de ketting? verscheen eerst op GreenTechPower.